Мұны Мәдина Әбілқасымова мәлімдеді

Депутат осы үшін мұғалімдерді жауапқа тартпау керек дейді

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова нақты кімнің несиесі есептен шығарылатынын айтты. Мерзімі өткен несиені есептен шығару үшін азамат екі талапқа сай болуы керек: Алайда несиесі 5 жылдан астам уақыт бойы өтелмеген адамдарға бұл талаптар қолданылмайды. “Егер мерзімі өткен берешек 5 жыл және одан көп болса, онда бұл екі шарт оған жүрмейді. Ол еркін түрде өтініш бере алады, сонда оның қарызы табысы қанша екені мен мүлкі бар-жоғына қарамастан есептен шығарылады”, – деді Әбілқасымова. Әбілқасымованың айтуынша, бұл нормаға қосымша “проактивті банкроттық” тетігі енгізілген. Бұл мемлекет мұндай азаматтарды өзі анықтайды деген сөз. Банкроттыққа өтініш беруге құқығы бар адамдарды Қаржы министрлігі анықтайды. Сосын оларға қарызды есептен шығару мүмкіндігі туралы SMS хабарлама жібереді. “Оларға проактивті түрде SMS жіберіліп, банкроттық рәсімін қолдану ұсынылады. Бірақ әзірге бұл тетікке жүгінетіндер көп емес”, – деді Әбілқасымова. Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанрейтингтік агенттік құруды жоспарлап отырғанын,оның көмегімен енді бизнес несиені тиімдірек шарттармен ала алатыны туралы жазған едік.

Оқыс жағдай 11 сәуір күні кешкі сағат 19:20 шамасында Әйтеке би ауданы Белқопа ауылы маңында болды. Екі жолақты трассада келе жатқан “Kia Cerato” автокөлігі қарсы бағытқа шыққан жүк көлігімен бетпе-бет келді. 37 жастағы Қанат Бекжанов қауіпті сәтте көлікті дәл бағыттап, жүк көліктерінің ортасынан отбасын аман алып шықты. Ол – Ақтөбе қаласындағы зауыттардың бірінде қарапайым қызметкер. “Алланың қалауымен аман қалдық. Қорқуға уақыт болмады. Жанымда 11, 7 және 3 жастағы ұлдарым, келіншегім болды. Қазір барлық әзілді жылы қабылдаймын. “Қанатты” да. Ол жерде бірінші өз жолыммен тура жүрдім. Алдымдағы көлік реакция бермеді. Қарсы бағыттағы көлік жол берді. Сол ортамен өтіп кеттім”, – деді ол. Оқиға сәті көлікке орнатылған камераға түсіп қалған. Видеода қауіпті жағдай анық көрінеді. Қауіпті сәтте көлікті дәл бағыттап, екі камаздың ортасынан өтіп кетті. Жұбайы Назгүл жүк көлігімен бетпе-бет келген сәтті еске түсірудің қиын екенін жасырмады. Ол Ақтөбе қаласындағы № 50 мектеп мұғалімі. “Сол күні төркінімнен, Әйтеке би ауданынан қонақасынан келе жаттық. Қазір барлық желіге біздің видеомыз шығып жатыр. Біз тек адамдардың жазған пікірлерін оқып отырмыз. Видеоларды қайталап көру қиын. Сол сәтте уақыт тоқтап қалғандай болды. Бәрі бітті деп ойладым. Жолдасымның басқа амалы болмады. Екі камаздың біріне соғыламыз деп келе жаттым. Ондай кезде адам ештеңе ойлай алмай қалады екен. Жолдасым көлікті өзіне қарай оң жаққа және ортаға бұрды. Видеода менің “Қорқып кеткен жоқсың ба?” деген сөзім естіледі. Бірақ мен олай сұрағанымды білмеймін. Шок жағдайда болдым. Жолдың қарсы бетіне шыққан КАМАЗ-дың номері камераға түсті деп ойладық. Ол бізге қауіп төндірді. Мұндай жағдайды келесіде де қайталануы мүмкін. Сондықтан желіге салдық. Одан кейін бізге полиция хабарласты, қолымызда бар мәліметті бердік. Жолдасымның көлік жүргізу шеберлігін осыған дейін де байқайтынмын. Ол үлкен жылдамдықпен жүрмейді. Әрдайым сақ. Видеода қандай, өмірде де сондай адам”, – деді Назгүл Бекжанова. Олардың отасқанына 12 жыл болған, үш ұл тәрбиелеп отыр. Ақтөбе облысының полиция департаменті жол ережесін бұзған шетелдік көлік иесінің анықталғанын хабарлады. “Жүргізуші жауапкершілікке тартылады. Қазір оқиғаның барлық мән-жайын және жүргізушінің жеке басын анықтауға бағытталған тексеру іс-шаралары жүргізіліп жатыр”, – деп хабарлады Ақтөбе облысы ПД. Полиция департаменті барлық жол қозғалысына қатысушыларды Жол қозғалысы қағидаларын қатаң сақтауға, жолда мұқият әрі өзара құрметті болуға шақырады

Владислав қазақ тілін арнайы сабақ алып үйренбеген

Мәжіліс кулуарында журналистер Мәдина Әбілқасымовадан несиесі бар-жоғын сұрады. “Менің несиелерім бар. Тұтынушы ретінде мен де банк қызметтерін пайдаланамын. Банктердің цифрландыру деңгейі өте жоғары деп ойлаймын. Қызметті банктердің мобильді қосымшалары арқылы аламын”, – деді ол. Төраға бірнеше рет несие алғанын, енді одан құтылғанша көңілі жай таппайтынын айтты. “Бірнеше рет несие алдым. Оларды толық жаппайынша көңілім жай таппайды”, – деді Мәдина Әбілқасымова. Айта кетейік, бұған дейін Енді елімізде тұтынушылықнесие мен бөліп төлеуге шектеу енгізілетінітуралы жазған едік.

Оның айтуынша, бұл бастама халықтың шамадан тыс несие жүктемесін азайту мақсатында ұсынылып отыр. “Қазір қарыз алушының жалпы берешегіне шек қою мәселесі талқыланып жатыр. Сонымен қатар табысты растау талаптарын күшейту және маркетплейстер беретін бөліп төлеу қызметін жеке реттеу тетіктері де қаралып жатыр”, – деді Әбілқасымова. Агенттік басшысы тұлғаның жалпы қарызы оның жылдық табысына байланысты шектелетінін айтты. “Қарыз алушының барлық берешегі бойынша жиынтық қарыз коэффициенті белгіленеді. Оған қоса ипотека, автонесие және кепілсіз тұтынушылық несиелер сияқты жекелеген өнімдер бойынша да бөлек коэффициенттер енгізіледі. Демек қарыздың шекті көлемі азаматтың жылдық табысына қарай белгіленеді”, – деді ол. Сонымен қатар табысты растауға қойылатын талаптарды күшейту мәселесі әлі талқыланып жатыр екен. Мәдина Әбілқасымова бөліп төлеу қызметіне де жеке тоқталды. Оның сөзінше, Қазақстанда бұл нарықты реттейтін заңнамалық түзетулер дайындалады. “Бөліп төлеу бойынша жұмыс жалғасып жатыр. Бұл қаржы ұйымдары емес, мысалы маркетплейстер ұсынатын бөліп төлеу түрлері. Негізінде мұндай өнімдер несиелік өнімнің барлық белгілеріне ие”, – деді ол. Оған қоса елімізде тұтынушылық несие алу да қиындай түспек. Оның себебін Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы түсіндірді. ҚНРДА басшысы Қазақстанда адам ала алатын тұтынушылық несиенің ең жоғары сомасына нақты лимит енгізу жоспарланып отырғанын растады. “Елімізде тұтынушылық несиенің ең жоғары сомасына нақты лимит енгізу жоспарланып отыр. Соңғы ақпарат бойынша, қарыз алушының иелене алатын ең жоғары берешек сомасына абсолюттік шек белгіленуге тиіс”, – деді Әбілқасымова. Агенттік төрайымы 2025 жылы бірқатар қатаң шара қабылданғанын және оның нәтиже бергенін айтты. Төрағаның сөзінше, тұтынушылық несиелеу өсімі айтарлықтай баяулаған. Егер бұрын бұл нарық жылына орта есеппен 30% өссе, қазір өсім әлсіреген. Ал кепілсіз тұтынушылық несиелер сегментінде бұл көрсеткіш айтарлықтай төмендеген. Кей жерлерде жаңа қарыз беру көлемі нөлге жуықтап, тіпті теріс динамика көрсетіп отыр. Бұдан бөлек, банктер үшін жеке дефолт деңгейі енгізілді. Әр банк үшін рұқсат етілген шекті деңгей белгіленген. Егер бұл көрсеткіш тым жоғары болса, банк тұтынушылық несие беруді қатаңдатуға мәжбүр болады. Агенттік түсіндіруінше, жоғары дефолт деңгейі банктің қарыз алушының төлем қабілетін дұрыс бағаламағанын көрсетеді. Айта кетейік, бұған дейін Қазақстанда онлайннесие енді міндетті сәйкестендіруден кейінберілетіні туралы жазған едік.

Мұны Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова түсіндірді. “Бұл мәселе тәуекелдерді басқару жүйесі тұрғысынан қаралады. Демек осы қаулы аясында нақты бір сандық шектеу белгіленбейді. Бұл – тәуекелдерді басқару жүйесі арқылы жүзеге асатын тетік. Банктер қарыз алушының тәуекел бейінін, табыс деңгейін бағалап, соған қарай шешім қабылдауға тиіс”, – деді Әбілқасымова. Оның айтуынша, Қазақстанда ипотека бойынша дефолт деңгейі төмен болғанымен, мұндай шаралар бәрібір қажет. “2020 жылдан кейін ипотекалық мөлшерлемелер өскен кезеңде алынған несиелер бар. Сол қарыздарды алған азаматтардың белгілі бір бөлігі төлем мерзімін кешіктіріп жатыр. Осы динамиканы бақылап, дефолт көрсеткішінің өсіп жатқанын көріп отырмыз. Сондықтан банктерге мерзімі өткен төлем қаупі жоғары қарыз алушыларға несие бермеу міндеті нақты жүктеледі”, – деді ол. Айта кетейік, бұған дейін 1 шілдеден бастапҚазақстанда ипотека рәсімдеу қиындайтынытуралы жазған едік.

Депутат Абзал Құспанның айтуынша, кейінгі уақытта қоғамда кез келген мәселе эмоция мен айғайға ұласып, фактілердің орнына манипуляция алға шығып отыр. "Соңғы уақытта біз бір қауіпті үрдісті байқап отырмыз. Кез келген өзекті мәселе – мейлі ол әлеуметтік болсын, тұрмыстық болсын, тіпті жануарларға қатысты болсын – әп-сәтте эмоцияға, айғайға, айыптауға айналып кетеді. Осы тұста маңызды жайтты атап өткім келеді. Қазір қоғамда кеңінен талқыға түскен үй жануарларына жауапкершілікпен қарау туралы заңда иттерді 5 күнге дейін уақытша ұстау қарастырылған. Егер осы мерзім ішінде иесі табылмаса, әрі қарай тиісті шешім қабылдау тетігі көзделген", – деп Абзал Құспан ренішін жеткізді. Ол үй жануарларына жауапкершілік туралы заң жобасы төңірегінде де ақпараттың толық жеткізілмей жатқанын атап өтті. "Ең маңыздысы, осы мерзімді ұзарту құқығы жергілікті мәслихаттарға беріліп отыр. Өйткені, әр өңірдегі жағдай әртүрлі. Өкінішке қарай, заңдағы осы нормалар қоғамға толық жеткізілмей, ақпарат біржақты тарап жатыр, яғни факті емес, манипуляция алға шықты. Диалогтың орнына қысым, пікірталастың орнына қорлау келеді. Бұған нақты мысалдар жеткілікті. АЭС мәселесі, жаңа Конституция төңірегіндегі талқылаулар, қазіргі үй жануарларына жауапкершілікпен қарау туралы заң жобасы – осының бәрінде бір сценарий қайталанып отыр", – деді Абзал Құспан мәжілістің жалпы отырысында. Оның айтуынша, әлеуметтік желілерде, соның ішінде Facebook-те жазылған пікірлердің бірқатарында Жаңбыршин, Пономарев секілді депутаттардың аты аталып, оларға қатысты тікелей зорлық-зомбылық жасауға, тіпті атып өлтіруге үндеулер айтылған. "Бұл жай эмоция емес. Бұл – құқықтық баға беруді қажет ететін нақты әрекет. Қақтығыс депутаттар мен жекелеген азаматтар арасында ғана емес, осы заң жобасын қолдаған және қарсы болған топтардың арасында да қауіпті деңгейге дейін ушығып отыр. Мұндай әрекеттердің құқықтық шегі бар. Жеккөрушілік тудыру, араздық қоздыру, зорлық-зомбылыққа шақыру – бұлар заңмен тікелей тыйым салынған әрекеттер. Сондықтан мұндай фактілерге құқық қорғау органдары нақты құқықтық баға беруге тиіс. Бұл – жай пікір емес, қылмыстық жауапкершілік туындататын әрекет. Ең алаңдатарлығы, осындай тақырыптардың айналасында әдейі қоғамды бөлуге тырысатын, әлеуметтік алауыздықты қоздыратын мәлімдемелердің көбеюі. Бұл кездейсоқ құбылыс емес”, – дейді ол. Сондай-ақ депутат қоғамды әдейі бөлуге бағытталған мәлімдемелердің көбейгеніне алаңдаушылық білдіріп, “Заң мен Тәртіп” қағидатын іс жүзінде сақтау қажет екенін айтты. "Мемлекеттік институттарды жаппай қаралау, қоғамды бір-біріне айдап салу сөз бостандығы емес. Бұл – жауапсыздық. Сондықтан менің ұстанымым айқын. Біз "Заң мен Тәртіп" қағидатын сөз жүзінде емес, іс жүзінде қамтамасыз етуге міндеттіміз. Қоғамдық талқылау болуы керек - бірақ ол жауапкершілікпен жүргізілуге тиіс. Сын болуы керек – бірақ ол дәлелге негізделуге тиіс", – деді депутат. Осы орайда ол келіспейтін нормаларға қатысты ұсыныстар заң аясында шешілуі тиіс екенін айтты. "Бізде бұл үшін барлық институциялық тетіктер бар. Нақты мәселе алаңдатқан адам – диалогқа келсін. Ұсыныс берсін. Бақылауға қатыссын. Бұл – дұрыс әрі нәтижелі жол. Біз құқықтық мемлекетпіз. Ал құқықтық мемлекетте бір ғана өлшем бар – ол Заң! Сондықтан әркім өз сөзі мен іс-әрекетіне жауап беруге тиіс. Біздің міндет – эмоцияға ермеу, қоғамды бөлмеу, керісінше біріктіру. Сондықтан мен осы үндеу арқылы барша азаматтарды Заң мен Тәртіп қағидатын қатаң ұстануға, әр сөз бен әрекетке жауапкершілікпен қарауға шақырамын", – деді Абзал Құспан. Еске салайық, биыл 8 сәуірде парламент мәжілісі "Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы" заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізген еді. Еске салайық, Қазақстанда үй жануарларын чиптеу мәселесі бұған дейін де бірнеше рет көтерілген. Қазір жануарларды есепке алу жүйесі толық жолға қойылмаған, сондықтан олардың нақты саны мен иелері туралы деректер жеткіліксіз. Осыған байланыстыдепутат Еділ Жаңбыршин жануарларды міндетті түрде чиптеу арқылы бірыңғай база қалыптастыруды ұсынды.Бұл тәсіл жоғалған жануарларды табуды жеңілдетіп, иесіз ит пен мысық санын азайтуға мүмкіндік береді.

Бүгінде академия кешенді түрде дамып келеді. Мекеме академиялық сапаны, цифрлық технологияларды, халықаралық ынтымақтастықты және индустриямен терең интеграцияны біріктіреді. Мұндай тәсіл тек сұранысқа ие мамандарды даярлауға емес, сонымен қатар Қазақстанның құрылыс саласындағы жаңа кәсіби бағытын қалыптастыруға мүмкіндік береді. KazGASA мерейтойына Қазақстан Республикасының ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек те қатысты. Аталған үрдістердің барлығы KazGASA-да қазірдің өзінде білім беру процесіне енгізілген. Академия мемлекеттік деңгейде қалыптасып жатқан жаңа тәсілдерді іс жүзінде жүзеге асырып, білім беру бағдарламаларын жүйелі түрде жаңартып келеді. Негізгі басымдық тәжірибеге бағытталған оқытуға, жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды енгізуге және жаңа инженерлік құзыреттерді дамытуға берілген. Тәжірибеге бағытталған дайындыққа ерекше көңіл бөлінеді. KazGASA-да FabLab және дрондар зертханасы жұмыс істейді, онда студенттер жобалау, мониторинг және құрылыс процестерін басқарудың заманауи құралдарын меңгереді. Академия бұл құзыреттерді индустрия мамандарын оқыту арқылы кеңейтуде, сондай-ақ әкімдіктерге сәулеттік және қала құрылысы жобаларын тегін әзірлеуді ұсына отырып, әлеуметтік маңызы бар бастамаларды іске асыруда. Құрылыс саласын трансформациялаудың негізгі факторларының бірі – BIM-технологияларды ұлттық деңгейде енгізу. Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің бұйрығына сәйкес, BIM-модельдеу кезең-кезеңімен мектептер, әуежайлар, тоннельдер, көпірлер және басқа да ірі инфрақұрылымдық нысандар үшін міндетті талапқа айналады. KazGASA осы талаптарға сәйкес білім беру үдерістерін құрып, студенттерде объектінің өмірлік циклінің барлық кезеңдерінде - жобалаудан бастап пайдалануға дейін - бірыңғай цифрлық ортада жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыруда. Бұл елдің инфрақұрылымдық дамуының сапасын, тиімділігін және қауіпсіздігін қамтамасыз ете алатын мамандарды даярлауға мүмкіндік береді. Академия инфрақұрылымының дамуы жаңа деңгейге көтерілуде. 2025 жылы заманауи жатақхана пайдалануға берілді, ал келесі кезеңде Academic City - оқу және зерттеу кеңістіктерін, коворкинг аймақтарын және оқытушыларға арналған тұрғын ортаны біріктіретін жаңа буындағы ауқымды кампус іске асырылмақ. Бұл жоба білім беру, ғылым және күнделікті өмір біртұтас кеңістікке біріктірілген толыққанды экожүйе қалыптастырады. KazGASA сондай-ақ 2026-2028 жылдарға арналған ЮНЕСКО және ИСЕСКО аясындағы мәдени мұраны сақтау жөніндегі кешенді жоспарды іске асыруға қатысуда. Академия профильдік мамандарды даярлауды және жобалық шешімдерді әзірлеуді қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, KazGASA - Қазақстанда сәулет және қала құрылысы саласында тарихи-мәдени мұраны сақтау бойынша мамандандырылған білім беру бағдарламасын жүзеге асыратын жалғыз жоғары оқу орны. Халықаралық бағыт академия дамуының негізгі факторларының бірі болып қала береді. KazGASA 30 елден 100-ден астам университетті біріктіретін BRAUIC консорциумына кіреді, қос дипломды бағдарламаларды іске асырады және студенттердің академиялық ұтқырлығын кеңейтуде. Бұл түлектерге халықаралық мансапқа жол ашып, Қазақстанның жаһандық білім беру кеңістігіне интеграциясын күшейтеді. Инженерлік кадрларға сұраныстың артуы аясында мемлекет құрылыс және техникалық бағыттар бойынша білім беру гранттарының санын жыл сайын ұлғайтып келеді. KazGASA профильдік және жүйеқұраушы жоғары оқу орны ретінде жаңа буын мамандарын даярлау жауапкершілігін өз мойнына алады.Таңдалған модельдің тиімділігі нақты нәтижелермен расталады: академия "Атамекен" ҰКП рейтингінде жетекші орындарды иеленеді, ал QS Stars халықаралық агенттігі білім беру бағдарламаларының даму деңгейін жоғары бағалап, оларды Қазақстандағы үздіктердің қатарына қосты. 45 жылдық мерейтойы қарсаңында KazGASA тек қорытынды жасап қана қоймай, Қазақстанның жаңа инженерлік мектебін қалыптастырудағы негізгі орталықтардың бірі ретіндегі мәртебесін нығайтуда - бұл білім, технология және тәжірибе бірігіп, болашақ қалалар мен инфрақұрылымды қалыптастыратын кеңістік.

Қаржы министрлігі ұсынған жаңа жоба бюджет қаражатының жұмсалуын бақылауды күшейтіп, есептің ашықтығын арттыруды көздейді. Қазақстанда медициналық қызметтер мен дәрі-дәрмек ақысын төлеу кезінде берілетін чектерде пациенттің ЖСН-ін (ИИН) көрсету жоспарланып отыр. Қаржы министрлігі тиісті түзетулер жобасын "Ашық НҚА" порталында жариялады. Құжатқа сәйкес, кассалық чектерде пациенттің ЖСН-ін міндетті түрде көрсету ұсынылады. Ведомствоның мәліметінше, мұндай шара Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры қаражатының мақсатты жұмсалуын бақылауға, есеп айырысулардың ашықтығын арттыруға және көлеңкелі экономиканы азайтуға мүмкіндік береді. Жаңа механизм арқылы төлемдер туралы мәліметтерді мемлекеттік кірістер органдарының ақпараттық жүйесімен салыстырып, бюджет қаражатының қалай пайдаланылып жатқанын бақылау көзделген. Жоба 29 сәуірге дейін қоғамдық талқылауда болады. Бұған дейін қор жүргізген тексеріс барысында қаржының пациенттерге толық жетпейтіні және есеп жүйесінің бытыраңқы екені анықталған. Осыған байланысты бақылау күшейтіліп, цифрлық антифрод жүйелері мен жасанды интеллект элементтері енгізілген. Еске салайық, бұған дейін МӘМС жүйесіндегі аудит нәтижесінде миллиардтаған теңгеге заңбұзушылықтар анықталып, жүздеген мың ер адамға гинекологиялық тексерулер жүргізілді деген деректер қоғамда қызу талқыланған еді.Ішкі істер министрлігі ЖСН-дегі қате туралы нұсқаны жоққа шығарып,жауапкершілік медициналық ұйымдар мен ақпараттық жүйелерге жүктелетінін мәлімдеді.

Ақпаратты Оңтүстік Корея президенті әкімшілігінің басшысы Кан Хун Сик мәлімдеді. Ол 8 сәуірде президент Қасым-Жомарт Тоқаевпен кездесіп, келіссөз жүргізген. Сол кезде Қазақстан басшысы Оңтүстік Кореямен ынтымақтастыққа жауапты арнайы кеңесші тағайындалатынын айтқан. Кан Хун Сиктің сөзінше, алдағы уақытта тараптар мұнай мен нафта (жеңіл көмірсутектер қоспасы) жеткізу саласында ынтымақтастықты жалғастырады. Оған қоса екі ел минералдық ресурстар, қалалық даму және өнеркәсіптік құрылыс бағыттарында да әріптестікті кеңейтуді жоспарлап отыр. Оңтүстік Корея мұнай жеткізу бойынша Қазақстаннан бөлек Оман, Сауд Арабиясы және Катармен де келіссөз жүргізген. Айта кетейік, бұған дейін Оңтүстік Кореямұнай дағдарысына байланысты Қазақстаннан көмексұрағаны туралы жазған едік. Кейін Оңтүстік Корея Қазақстаннанмұнай алу туралы келісімге жақындапқалғаны хабарланды.

Фото: Президент Майя Сандудың Facebook парақшасынан Мұны елдің Сыртқы істер министрі Михай Попшой мәлімдеді. Оның айтуынша, президент Майя Санду Молдованың ТМД-дан шығуына байланысты парламент қабылдаған шешімдерге қол қойған. Осыдан кейін 8 сәуірде ұйымның Минскідегі хатшылығына ресми хабарлама жолданған. Министрдің сөзінше, Молдова тарапы бұл хабарлама жеткені туралы растау да алған. Осылайша, рәсім ресми басталғаннан12 ай өткен соң республика Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығынан толықтай шығады. Айта кетейік, бұған дейін МолдоваТМД құрамынан шығу туралызаң қабылдағанын жазған едік.

Екі мемлекеттік медициналық мекеме бір-бірімен байланыса отырып жұмыс істеген. Олар формалды түрде үш дәрігерді жұмысқа қабылдап, әйелдер мен балаларға 40 мың стоматологиялық қызмет көрсетілді деген деректі электрондық базаға енгізген. Енді бір жағдайда, бір стоматолог бір күнде бірнеше емханада бір уақытта ондаған пациентті "емдеген" деген. "Қосымша тексерулер мен науқастардан алынған жауаптар бұл деректердің жалған екенін растады: адамдар бұл дәрігерлерге мүлде бармаған. Тек стоматологиялық қызметтер бойынша жалған жазбалардың жалпы сомасы 203 миллион теңге болды", — деп хабарлады прокуратура. Арнайы прокурорлар Қылмыстық кодекстің 190-бабы (Алаяқтық) бойынша тергеуді аяқтап, материалдарды сотқа жолдады. Тағы бір жағдай облыстағы жекеменшік клиникада болған. Онда ешқандай рұқсат құжаттарынсыз инфекционисттен бастап хирург, психиатр сияқты "тар бейінді" мамандардың кеңестері көрсетілген. “Облыстағы жекеменшік клиникалардың бірінде рұқсат құжаттарынсыз "офтальмолог", "гастроэнтеролог", "аллерголог", "уролог", "психиатр", "гематолог", "генетик", "қан тамырлары хирургы", "нейрохирург", "нефролог", "инфекционист", "невропатолог", "эндокринолог", "хирург", "кардиолог", "фтизиатр", "рентгенолог", "ревматолог", "онколог" мамандарының атынан 28 мыңнан астам консультация көрсетіліп, 91 млн теңге көлемінде қаражат алынған”, – делінген хабарламада. Бұл факті бойынша Экономикалық тергеу департаменті қылмыстық кодекстің 214-бабы (Заңсыз кәсіпкерлік қызмет) бойынша тергеу жүргізген. Іс тек клиника мемлекетке келтірілген залалды толық өтегеннен кейін ғана ақтамайтын негіздер бойынша тоқтатылған. Өңірдің денсаулық сақтау жүйесіндегі прокурорлық тексеру әлі де жалғасып жатыр.

Анасының айтуынша, баланың басына қасбет кірпіші құлап, бас сүйегі зақымданды. Ол дер кезінде көмек көрсеткен дәрігерлерге алғыс айтты. “Олар балама алғашқы көмек көрсетті. Хирург дәрігердің бар айтқанын жасадық. Ол дәл сол кезде Шахтинскте ота жасап жатқан еді. Ол келіп, баламның жағдайын тұрақтандырып, кейін ота жасады. Өте күрделі операция болды. Ота кезінде баламның жүрегі тоқтап, қан қысымы төмендеді. Кейін ол бір литр литр қан жоғалтқандықтан оған қан құйды. Қазір жағдайы бір қалыпқа келді. Өзін жақсы сезінеді. Көзін ашып, саусақтарын қимылдатуға тырысты. Мұның өзі жақсы көрсеткіш”, – дейді анасы. Сондай-ақ қазір дәрігерлер консилиум жасап, баланы медикаментоздық ұйқыдан шығару немесе шығармау туралы шешім қабылдайды. “Егер оятатын болса балам шок алып, қатты ауырсыну сезінуі мүмкін. Сондықтан бұл әлі талқыланады. Ал кейін баланы облыстық балалар ауруханасына жіберетінін не жібермейтінін шешеді”, – дейді әйел. Еске салайық, бұған дейінмәдени ғимараттың қасбетінен қаптама кесіндісі баланың басына құлап, жарақаттағанытуралы жазған едік. Полиция болған жағдайға қатысты тергеу жүріп жатқанын айтты.

Мәлімдемеде жаңа партия прогрессивті реформаларды қолдайтыны, Әділетті Қазақстан құру идеясын ілгерілететіні, заң үстемдігін нығайтып, азаматтардың шешім қабылдау үдерісіне қатысуын кеңейтуді көздейтіні айтылған. Партияның негізгі мақсаты – жаңа Конституция қағидаттары мен ел құндылықтарына сүйене отырып, Қазақстан азаматтарының құқықтары, бостандықтары мен мүдделерін қорғау. "Біз барлық жауапты азаматтардың күшін біріктіріп, экономикасы мықты, баршаға кең мүмкіндік беретін, халықаралық қауымдастықта беделі жоғары Әділетті мемлекет құруды және нығайтуды қалаймыз", – делінген мәлімдемеде. Бастамашыл топ 16 сәуірде Қазақстанның Әділет министрлігіне тіркеуге дайындық рәсімін бастау туралы өтініш жолдайды деп күтіледі. Сондай-ақ жақын уақытта құрылтай съезін өткізу жоспарланып отыр. Бастамашыл топ құрамына "Әділ сөз" сөз бостандығын қорғау халықаралық қорының президенті Қарлығаш Жаманкұлова, "Қазақ тілі" халықаралық қоғамының президенті Рауан Кенжехан, саясаттанушы Марат Шибұтов, Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінің басқарма төрағасы – ректоры Лаура Қарабасова, АХҚО басқарушысы Ренат Бектұров, Бала құқықтары жөніндегі уәкіл Динара Зәкиева, "YNTYMAQ" шағын және орта бизнес қызметкерлерінің қазақстандық салалық кәсіподағы" Павлодар облыстық филиалы" РҚБ төрайымы Гүлзира Атабаева, саясаттанушы Бүркітхан Нұрмұхамедов, "Qazaqstan" РТРК тележүргізуші-журналисі Ирина Тен, "Қазақстан халқына" қоғамдық қоры басқармасының төрайымы Ләззат Шыңғысбаева және өзге де тұлғалар енді.

Әншінің сөзінше, оның сахнаға арналған көйлегі өте көп. Олардың арасында қарапайым үлгідегісі де, дизайнерлік туындылары да бар. Өнер иесі бір көйлекті ең көп дегенде үш рет қана киетінін айтты. “Көйлектерді ең көп дегенде үш рет қана киюім мүмкін. Бір көйлекті ары кетсе бір айдай ғана киемін. Кейін оларды сақтамаймын, отқа жағып жіберемін. Ал дизайнерлік көйлектерді дүкендерге өткіземін. Бұрын сіңлім менің көйлектерімді жалға беріп жүретін. Бірақ қазір ол Қазақстаннан көшіп кетті. Өнер иесінің айтуынша, ол тозығы жеткен көйлектерін сақтамай, отқа жағып жібереді. “Киімнің де өз ғұмыры бар, мен мұны бір жағынан салт секілді қабылдаймын. Ата-анам жер үйде тұрады. Сол жаққа арнайы барамын, інім киімдерді бақшаға шығарады. Ортаға жинап, сонда өртейміз”, – деді өнер иесі. Мадина Сәдуақасова 26 жылдан бері сақтап келе жатқан көйлегі бар екенін де айтты. Оның сөзінше, бұл көйлекті ешқашан тастамайды, тіпті бір үйден екінші үйге көшсе де, өзімен бірге алып жүреді. “Бұл – менің тұмарым. Ол – 1999 жылы Роза Рымбаеваның маған сыйлаған көйлегі. Байқауда жеңіске жеткенімде, Роза ханым арнайы келіп, сол көйлекті өз қолымен сыйлаған еді. “Жеңімпаз әнін шырқағанда міндетті түрде жарқыраған көйлекпен тұруы керек” деп тарту еткен. Кейін бұл көйлекті Роза ханымға Тасқын мырза Қытайдан арнайы әкелгенін білдім. Қазір сол ерекше көйлек менің қолымда”, – деді әнші. Айта кетейік, бұған дейін Мадина Сәдуақасоваұлына мектебінің жанынан пәтерсыйлағаны хабарланған еді.

Астана қаласындағы №58 мектеп-гимназияның директоры атанған Ақмоншақ Нұртаза бұл жолы мүлде басқа қырынан танылды. Төрт дипломы бар, PhD докторанты, білім саласының өкілі енді ел алдында "Алтын ханым – 2026" титулын жеңіп алып отыр. Қатысушының айтуынша, жобаға дайындық оның өмір салтын түбегейлі өзгерткен. Ол қысқа уақыт ішінде 10 келі салмақ тастап, өзін физикалық әрі психологиялық тұрғыдан жаңа деңгейге көтерген. Жеңімпазға берілген 3 миллион теңге көпшіліктің қызығушылығын тудырды. Алайда Ақмоншақ Нұртаза қаржыны жеке қажетіне емес, әйелдерді қолдауға бағытталған әлеуметтік жобаға жұмсайтынын мәлімдеді. Одан бөлек оған белгілі сән үйінен шапан кигізді. Баян Алагөзова жетекшілік ететін компания ұйымдастыратын байқау – соңғы жылдары қоғамда қызу талқыланып жүрген жобалардың бірі. Жобаға тек тұрмыстағы және ажырасқан 35 жастан асқан әйелдер қатысады. Олардың тұлғалық дамуы, отбасыдағы рөлі, қоғамдық белсенділігі және ерекше оқиғалары сияқты көрсеткіштері бағаланады. Айта кетейік, байқау екінші рет ұйымдастырылып отыр. Өткен жылы жеңімпаз атанған Самал Асанова эстафетаны биыл Ақмоншақ Нұртазаға табыстады. Байқауға еліміздің әр өңірінен жиналған 22 үміткер қатысты. Қатысушылар бірнеше ай бойы түрлі кезеңдерден өтіп, өздерінің іскерлік, интеллектуалдық және шығармашылық қабілеттерін сынады. Финалдық кезеңнің қорытындысы бойынша Ақмоншақ Нұртазаның дайындығы мен аудиторияның қолдауы оған "Алтын ханым" атағын алуға мүмкіндік берді. Продюсер Баян Алагөзова жеңімпазды марапаттай отырып, оның жоба барысындағы еңбекқорлығын ерекше атап өтті. Ақмоншақ Нұртазақызы әлеуметтік желідегі жазбасында титулдың салмағын ерекше атап өтті. Дегенмен бұған дейін Ақмоншақ Нұртаза әлеуметтік желіде, әсіресе TikTok платформасында белсенді болып, мектеп оқушыларымен бірге түрлі трендтік видеолар түсіргені үшін сынға қалған еді. Фото: Ақмоншақ Нұртазаның желідегі парақшасынан скрин Сол кезде қоғамда ұстаз әдебі, мектептің мәртебесі және оқушыларды контентке тартудың этикалық шегі қызу талқыланды. Кейбір ата-аналар мен мамандар мұндай әрекеттерді қолдамағанымен, енді бір бөлігі оны заман талабына сай, оқушылармен жақын байланыс орнатудың жаңа тәсілі ретінде бағалады. Осы жағдайдан кейін білім саласында да пікірлер айтылып, оқушыларды әлеуметтік желі контентіне тартуға қатысты шектеу қою мәселесі көтерілген. Сол тұста мәжіліс депутаты Асхат Аймағамбетов та өз пікірін білдіріп, мектептің басты миссиясы білім мен тәрбие беру екенін атап өткен еді. Кейін Ақмоншақ Нұртаза директорлық қызметінен кеткен еді. Фото: Ақмоншақ Нұртазаның желідегі парақшасынан скрин Сол кезде оның “Директормен шай” подкасты да оқырмандардың сынына қалған еді. Бұдан бөлек, түрлі қазақстандық жобаларда төбе көрсетіп, өз өнерін де көрсеткен еді. Біраз уақыттан кейін директорлық лауазымына оралып, осы қызметін жалғастырып жүр.

Мұны Мәжіліс кулуарында Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова мәлімдеді. Оның айтуынша, соңғы жылдары бұл көрсеткіш екі есеге азайған. “Екі жыл бұрын проблемалық несиелерді коллекторларға сатуға тыйым салынған. Соның нәтижесінде коллекторлық агенттіктер балансындағы проблемалық қарыз алушылар саны айтарлықтай қысқарған. Бұрын бұл көрсеткіш 700 мың адамға дейін жеткен еді. Қазір ол 350 мың адамға азайған”, – дейді төраға. Сонымен қатар агенттік коллекторлардың борышкерлермен жұмыс істеу тәртібін де күшейткен. “Енді олар қарыз алушыларға тек белгіленген күндері ғана хабарласа алады. Аптасына үш реттен артық мазалауға болмайды. Әрбір сөйлесу міндетті түрде аудиожазбаға жазылуы тиіс. Коллекторлар демалыс күндері хабарласады деген шағымдар көп түседі. Осыған байланысты байланыс уақыты нақты белгіленді”, – деді Әбілқасымова. Заңбұзушылық анықталған жағдайда коллекторлық агенттіктерге айыппұл салынады. Бұдан бөлек, агенттік олардың басшыларын қызметінен шеттете алады немесе ұйымды коллекторлық агенттіктер тізілімінен толық шығару құқығына ие. Қазір Қазақстанда шамамен 190 коллекторлық агенттік жұмыс істейді. Агенттік басшысы мұндай қарыз өндіріп алу институты әлемнің барлық елінде бар екенін айтты. Оны толық жабу мүмкін емес екенін жеткізді. Сонымен қатар Әбілқасымова тауарлар мен қызметтерді бөліп төлеу нарығына қатысты пікір білдірді. Оның айтуынша, бұл тетікті реттеу үшін Қазақстанда жаңа шектеулер енгізу жоспарланып отыр. “Бөліп төлеу нарығын реттеу бойынша жаңа заң әзірлеуді немесе заңнамаға түзетулер енгізуді жоспарлап отырмыз. Бұл қаржы ұйымдары емес, маркетплейстер немесе сауда үйлері ұсынатын, бірақ барлық белгілері бойынша несиелік өнімге жататын бөліп төлеуге қатысты”, – деді Әбілқасымова. Оның айтуынша, Ұлттық банк бұл шараны 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап енгізуді жоспарлап отыр. “Әрбір қарыз алушы иелене алатын ең жоғары берешек сомасына нақты ақшалай шек белгіленеді”, – деді төраға. Айта кетейік, бұған дейін Енді еліміздетұтынушылық несие мен бөліп төлеуге шектеуенгізілетіні туралы толығырақ жазған едік.

Бурабай ауданының әкімі Арай Садықов қаза тапқандар мен зардап шеккендердің отбасыларына төлемдер берілетінін айтты. Ол әкімдіктің жерлеу рәсімдерін ұйымдастырып, азалы жиыға жиналған туыстардың жүріп-тұруын және орналасуын өз мойнына алатынын хабарлады. 3 наурызға қарай қаза тапқандар саны 9 адамға жетсе, 11 наурызда 11 адам болды. Арай Садықов қаза тапқандардың отбасыларына бір реттік материалдық көмек ретінде 2 миллион теңге, ал зардап шеккендерге 1 миллион теңгеден төленетінін айтты. "Қайғылы оқиға болған "Центр плова" кафесінің иесі мен Бурабай ауданы әкімдігі қаза тапқандардың отбасыларына бірден 2 миллион теңгеден төледі. Сонымен қатар жерлеу рәсімдеріне қатысты барлық шығындар, оның ішінде бір марқұмды тасымалдауға қажетті қаражат та толық өтелді", — деп хабарлады Бурабай ауданы әкімдігі. Сондай-ақ зардап шеккендерге өтемақы алған жарақаттарының ауырлығына және қажеттіліктеріне қарай төленген. “Қайғылы жағдайдың салдарынан 11 адам қаза тауып, 17 адам жарақат алған. Зардап шеккендердің басым бөлігі әртүрлі дәрежедегі күйік алған. 17 зардап шеккеннің 8-і амбулаториялық ем алды, 5-еуі санитарлық авиациямен Астанаға жеткізілді, тағы 4-еуі Көкшетау облыстық ауруханасына жатқызылды. Қазір 6 науқас ем алып жатыр, оның үшеуі Астанада, үшеуіКөкшетауда”, – деп хабарлады облыстық денсаулық сақтау басқармасы. Сонымен қатар жарылыстан зардап шеккендердің жансақтау бөлімінен шығарылғаны белгілі болды. Болған оқиғаға қатысты қылмыстық кодекстің 292-бабының 3-бөлігі (Өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзу, абайсызда екі немесе одан да көп адамның өліміне әкеп соғу) бойынша қылмыстық іс қозғалды. Бұл бап бойынша 5 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын қарастырылған. “Қазір сотқа дейінгі тергеу жалғасып жатыр. Жарылысқа дейінгі барлық мән-жайларды, соның ішінде оқиға алдындағы жағдайларды анықтау үшін кешенді тергеу әрекеттері жүргізіліп жатыр”, – деп мәлімдеді Ақмола облысы прокуратурасы. Бұған дейін "Центр плова Loft" кафесінің жалға алушысы өрт қауіпсіздігі талаптарын сақтауға жауапты тұлға ретінде күдікті деп танылғаны хабарланған. Оған қатысты бұлтартпау шарасы ретінде қамауда ұстау тағайындалды. Прокуратураның мәліметінше, тергеу нәтижелері бойынша басқа тұлғалардың әрекеттеріне де құқықтық баға беріледі. 5 наурызда Щучинск қаласындағы кафе иесі екі ай мерзімге қамауға алынды. Ақмола облысы прокуратурасының мәләмдеуінше, нысан Бурабай ауданы төтенше жағдай бөлімінің бақылау тізіміне енгізілген және төмен тәуекел санатына жатқызылған. Сондықтан мұндай нысандарға жоспарлы профилактикалық тексерістер жүргізілмей, тек Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес жоспардан тыс тексерулер жүргізілген. Сонымен қатар мекеме бір қабатты ғимаратта, бес қабатты тұрғын үйге жақын орналасқан. "2023 жылы нысан мейрамханаға қайта жабдықталып, меншік иесі тарапынан “Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы” заңға сәйкес өз бетінше пайдалануға берілген", — деп түсіндірді прокуратура. Еске салайық, бұған дейін 26 ақпанда Ақмола облысы Щучинсктегі “Центр плова” дәмханасындагаз-ауа қоспасы жарылып, арты өртке ұласты. Қайғылы оқиға салдарынан 7 адам қаза тауып, 26 адам жарақат алды.Өрт сөндірушілер ғимараттан 8 газ баллонын алып шығып, 10-нан астам адамды эвакуациялады. Зардап шеккендердің 13-і Бурабай аудандық ауруханасына жеткізілді, 6 адам амбулаториялық бақылауға жіберілді. Бес науқас санитарлық авиация арқылы Көкшетауға тасымалданды, тағы екі адамды жеткізу жоспарланып отыр.