Атырау облысы Жангелдин ауылында Қарабалиндер отбасын өлтіру ісі бойынша тергеу негізгі күдікті Сұлтан Сәрсемәлиевке қатысты айыптарды кеңейтті. Енді оған «екі немесе одан да көп адамды өлтіру» бабымен қатар, «бірнеше рет жасалған адам өлтіру» бабы да тағылып отыр. Айыптар: адам өлтіру, ұрлық және алаяқтық Атырау облыстық полиция департаментінің мәліметінше, Сәрсемәлиевке қатысты айыптар тізімі енді мыналарды қамтиды: ҚР ҚК 99-бабы 2-бөлігі 1-тармақ – «екі немесе одан да көп адамды өлтіру»; ҚР ҚК 99-бабы 2-бөлігі 13-тармақ – «бірнеше рет жасалған адам өлтіру». 188-бап 2-бөлігі – «алдын ала сөз байласу; арқылы топпен жасалған ұрлық»; Прокуратура мәліметінше, бұл эпизодтар марқұмдардың жеке заттарын ұрлау және олардың малын заңсыз сату фактілеріне байланысты. Адвокат Абзал Қасымжанов екі түрлі квалификацияның айырмашылығын түсіндірді: «Екі немесе одан да көп адамды өлтіру» – бір оқиға барысында бірнеше адамды өлтіру; «Бірнеше рет жасалған адам өлтіру» – әртүрлі уақытта және әртүрлі жағдайда адам өлтіру. ҚР Қылмыстық кодексіне сәйкес, бұл баптар бойынша жаза: ➡️ 15 жылдан 20 жылға дейін бас бостандығынан айыру; Адвокаттың пікірінше, істің резонансты болуын және күдіктінің шетелге қашуға әрекеттенгенін ескерсек, сот ең қатаң жаза тағайындауы мүмкін. Адвокат Самат Әбуевтің айтуынша, бірнеше қылмыс болған жағдайда жаза «қылмыстар жиынтығы» бойынша анықталады. Егер қылмыс ерекше қатыгездікпен жасалғаны дәлелденсе, сот өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын тағайындауы ықтимал. Атырау облысында Жангелдин ауылында тұратын бір отбасының қазасы тергеліп жатыр. 2025 жылдың желтоқсан айының соңында туыстары төрт адамның жоғалғанын хабарлаған: 6 қаңтарда зейнеткер ерлі-зайыптылардың мәйіттері өз үйлерінің ауласындағы қорадан табылды. 9 наурызда тағы екі адамның денесі Атырау маңындағы Геолог шағынауданынан табылды Негізгі күдікті ретінде отбасының күйеу баласы – 29 жастағы Сұлтан Сарсемалиев танылды. Ол отбасының кіші қызы Ақбаян Мұқанғалиевамен бірге елден кеткен. Индонезия еліндегі Сенару ауылында ұсталды. Қазақстанға экстрадицияланды Тергеу барысында Сәрсемәлиев екі адамды өлтіргенін мойындап, олардың жерленген орнын көрсеткен. Екінші күдікті – Ақбаян Мұқанғалиева – сот шешімімен психологиялық-психиатриялық сараптамаға жіберілді. оның әрекеттеріне нақты құқықтық баға берілген жоқ, оған қатысты бұлтартпау шарасы таңдалмаған Прокуратура барлық сараптамалар аяқталғаннан кейін ғана іс бойынша түпкілікті шешім қабылданатынын мәлімдеді.

Биыл 27-28 наурызда Алматыда республикалық «Ұлан» газеті мен әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетінің ұйымдастыруымен Жас тілшілер форумы өтті. Бұл форум еліміздің түкпір-түкпірінен келген, журналист болуды армандайтын оқушылардың басын қосып, оларға бағыт беретін алаңға айналған,- деп хабарлайды kazgazeta.kz тілшісі. 27 наурызда форумның алғашқы күні әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да өтті. Бұл күні 10–11 сынып оқушылары арасында ұйымдастырылған республикалық шығармашылық жұмыстар байқауының қорытындысы жарияланып, «Үздік мақала», «Үздік аудиоподкаст», «Үздік бейнеинтервью» номинациялары бойынша үздіктер марапатталды. Форум аясында Анна Данченко, Серік Жанболат, Нартай Өтеген сынды медиа саласының тәжірибелі мамандары шеберлік сағаттарын өткізіп, қатысушылармен өз тәжірибесін бөлісті. Сол күні форумның мәдени бағдарламасы кезінде оқушылар «Ұлан» газетінің тілшілерімен Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрына барды. 30-дан астам оқушы театр ғимаратына экскурсияға жасап, «Төрлет, әз-Наурыз» концерттік бағдарламасын тамашалады. 28 наурызда форум қатысушылары – оқушылар, «Ұлан» газетінің жас тілшілері мен белсенді авторлары редакция жұмысының тыныс-тіршілігімен танысу үшін «Ұлан» газетінің редакциясына барды. Мұнда олар спикерлердің шеберлік сағаттарына қатысып, тәжірибе жинады. Редакция өкілдерінің айтуынша, форумға шақырылатын қонақтарды таңдау барысында олардың жастарға берер тағылымы мен кәсіби салмағына ерекше мән беріледі. «Шақыратын қонағымыз жастарға үлгі бола ала ма? Қаншалықты пайдалы әңгіме айтады? Болашақ журналистерге бағыт-бағдар бере ала ма? Осы сұрақтардың бәрін саралап барып шешім қабылдаймыз», – дейді «Ұлан» газетінің тілшісі Дильназ Шаймұратова. Биылғы форум қонағының алғашқысы – тәуелсіз журналист, документалист Асылхан Мамашұлы. Ол Қазақстанның Ұлттық энциклопедиясын дайындауға қатысқан, «Ана тілі» газетінде, «Азаттық радиосында» қызмет атқарған, бірнеше деректі фильмнің авторы. Қазіргі таңда «Ара медиа» YouTube арнасында жұмыс істейді. Кездесу барысында оқушылар спикерге журналистика, білім, ғылым, тарих және шығармашылық жол туралы түрлі сұрақтар қойды. Әсіресе «егер бүгін журналистика факультетінің студенті болсаңыз, алдағы төрт жылды қалай өткізер едіңіз?» деген сауал ерекше қызығушылық тудырды. Асылхан Мамашұлы журналистиканы міндетті түрде арнайы мамандық ретінде оқымай-ақ меңгеруге болатынын атап өтті. Оның айтуынша, қысқа мерзімді курстар арқылы негізгі дағдыларды игеріп, басқа салада білім алып, сол бағытта кәсіби журналист болуға да мүмкіндік бар. Бұл пікір мектеп бітіруге жақын оқушылар үшін мамандық таңдауда жаңа көзқарас қалыптастырды. Сонымен қатар, қатысушылар документалистикаға қатысты да сұрақтар қойып, деректі фильм түсірудің ерекшеліктері мен қиындықтары жайлы білді. Спикер өз тәжірибесіне сүйене отырып, бұл саладағы алғашқы қадамдары мен кездескен кедергілері туралы ашық әңгімеледі. Кездесу соңында оқушылар журналистпен естелік фотоға түсіп, қолтаңба алды. Форумның келесі спикері – актер Азамат Шарғын. Ол «Қазақ хандығы. Алтын тақ», «Томирис», «Үміт», «Тоғжан», т.б фильмдеріндегі рөлдері арқылы танымал. Кездесу барысында актер қатысушылармен өнер, актерлік шеберлік және шығармашылық ізденіс жайында пікір алмасты. Әсерлі әңгімеден кейін оқушылар актермен фото, видеоға түсіп, қолтаңба алды. Қазір өзекті тақырыптардың бірі – жасанды интеллект. Осыған орай форум бағдарламасы аясында «Ұлан» газетінің тілшісі Нұрлыхан Жұмахан жасанды интеллектіні тиімді пайдалану тақырыбында шеберлік сағатын өткізді. Ол жас тілшілерге жаңа технологияларды журналистикада дұрыс әрі жауапкершілікпен қолдану жолдарын көрсетті. «Шара аясында қызықты сұхбаттар болды, пайдалы ақпараттар алдық, келесі форумды асыға күтеміз», – дейді Алматы қаласындағы №122 жалпы білім беретін мектептің 11-сынып оқушысы Назерке Аманқұлова. Ал «Ұлан» газетінің жас тілшісі, Абай атындағы ұлттық мектебінің 11-сынып оқушысы Дәрия Ғаниқызы «Жас журналистер форумы - біз үшін үлкен мүмкіндік алаңы. Бұл біздің өсуімізге, дамуымызға, үлкен жобаларға қатысуымызға жол ашады», – деп пікір білдірді. «Осы форум аясында журналистикаға қызығатын замандастарымды жолықтырдым. Олармен бірге танымал тұлғалармен сұхбаттасып, еркін әңгіме өрбіттік. Бұл бізге керемет атмосфера сыйлады», – дейді 10-сынып оқушысы Қадырәлі Айдосұлы. Кеш соңында «Қазақ газеттері» ЖШС бас директорының орынбасары, Алматы басылымдарының жетекшісі Бағашар Тұрсынбайұлы форумға қатысқан оқушыларға алғыс білдіріп, сәттілік тіледі. Ал «Ұлан» газетінің ұжымы қатысушыларға арнайы дайындаған сый-сияпаттарын беріп, оқушыларға алғыс хат табыстады. Суреттерді түсірген - Досжан Балабекұлы, Дильназ Шаймұратова Видеоматериалды әзірлеген - Алихан Жанарбек

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев қазақстандықтарды Наурыз мейрамымен құттықтады. — Баршаңызды ұлы мереке — Наурыз мейрамымен құттықтаймын. Наурыз — рухани тазару мен жаңару кезеңі. Тазалық ұғымы кең мағынаға ие. Ең алдымен, ол ойдың, сананың және ниеттің тазалығын білдіреді. Екі жыл бұрын біз «Таза Қазақстан» жалпыұлттық акциясын бастадық. Бұл ауқымды жоба халық арасында, әсіресе жастардың қолдауына ие болды. Азаматтарымыздың саналы ұстанымы мен ниет тазалығы нақты істермен дәлелденіп келеді. Ұқыптылық, уақытқа дәлдік және өзін-өзі тәртіпке келтіру секілді қасиеттер ұлтымыздың ажырамас сипатына айналуда. Жалпы, «Таза Қазақстан» бастамасы — бір реттік науқан немесе үгіт емес, бұл — мемлекетіміздің берік идеологиясы. Сондықтан бұл игі миссия әрқайсымыз үшін тұрақты іске, ұлт болмысының ажырамас бөлігіне айналуы тиіс. Наурыз мерекесінде тазалық философиясының мәнін кеңінен түсіндіру аса маңызды. Табиғат түлеп, ел жаңаратын осындай тарихи сәтте әрбір игі тілек ерекше күшке ие болады деп сенемін. Сондықтан ең алдымен, елімізде бейбітшілік пен береке орнасын. Қасиетті Отанымыз — Қазақстан Республикасы мәңгі жасасын! Конституциямыздың үстемдігі берік болсын! Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын! — делінген құттықтауда. Айта кетейік, Қасым-Жомарт Тоқаев Түркістан облысына жұмыс сапарымен барды. Президенттің өңірге сапары түркі әлемінің ұлы рухани әрі тарихи-мәдени қасиетті орындарының бірі — ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енген Қожа Ахмет Ясауи кесенесіне барудан басталды.

Қазақстан 2026 жылдың алғашқы екі айында энергетикалық инфрақұрылым нысандарына жасалған шабуылдар салдарынан шамамен 2 млрд доллар шығынға ұшыраған. Бұл туралы Қазақстандағы Ресей елшісі Алексей Бородавкин мәлімдеді. Оның айтуынша, негізгі соққылар Каспий құбыр консорциумының (КҚК) мұнай құбырына және қазақстандық мұнай тасымалдайтын танкерлерге бағытталған. Елші бұл мәлімдемені «Еуразиялық диалог. Қазақстан — 2026» бағдарламасы аясында жасағанын ТАСС агенттігі хабарлады. «Киев режимінің әрекеттері, әсіресе энергетикалық инфрақұрылымға, атап айтқанда КҚК мұнай құбырына және мұнай тасымалдайтын танкерлерге жасалып жатқан тұрақты “террористік шабуылдар” тек Ресей мен Қазақстан арасындағы ынтымақтастықты әлсіретуді ғана емес, Қазақстан экономикасын да әлсіретуді көздейді. Сарапшылардың бағалауынша, биылдың алғашқы екі айында ғана Қазақстанға келген шығын 2 млрд АҚШ долларын құрады», — деді Бородавкин. Еске салайық, қараша айының соңында Новороссийск маңында теңіздегі дрон арқылы КҚК-ның ВПУ-2 тиеу құрылғысына шабуыл жасалған болатын. Қазақстан мен Украина тараптарының ұстанымы Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі бұл шабуылдарға байланысты алаңдаушылық білдірді. Ал Украина тарапы бұл әрекеттердің Қазақстанға қарсы бағытталмағанын мәлімдеді. Киевтің айтуынша, барлық операциялар БҰҰ Жарғысының 51-бабында қарастырылған өзін-өзі қорғау құқығы аясында жүргізілуде. Қазақстандағы Украина елшісі Виктор Майко The Times of Central Asia басылымына берген сұхбатында: «Украина ешқашан Қазақстанның экономикасына немесе инфрақұрылымына соққы жасаған емес. Біздің шабуылдар тек Ресейдің әскери нысандарына бағытталған. Қазақстан — біздің маңызды серіктесіміз, оның нысандары әскери мақсат емес», — деді. Сондай-ақ ол қазақстандық мұнай тасымалдаған танкерлерге жасалған шабуылдар Украина тарапынан болмауы мүмкін екенін айтып, мұны арандату немесе жақын қашықтан жасалған әрекет болуы ықтимал екенін жеткізді. 13 қаңтарда қазақстандық мұнайды тасымалдауға қатысқан екі танкер КҚК теңіз терминалы маңында дрон шабуылына ұшыраған. Каспий құбыр консорциумы (КҚК) — Қазақстан мұнайын экспорттаудың негізгі бағыты. Сондықтан оның жұмысына келген кез келген кедергі мұнай жеткізілімдеріне, бюджет кірістеріне, тікелей әсер етеді.

Ғылым, білім және Конституция: Қазақстанның жаңа бағытының үш тірегі Адам – басты ресурс: ел дамуының басты серпіні 19 наурыз күні Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Алматы қаласына барып, ғылыми қауымдастық алдында сөз сөйледі. Президент мемлекеттік саясаттың негізгі басымдықтарын – адами капиталды, ғылым мен инновацияны дамыту, сондай-ақ жаңа Конституцияның елді жаңғыртудағы рөлін айқындады. Мемлекет басшысы өз сөзінде елдің даму моделін өзгерту қажеттігіне ерекше назар аударды. Оның айтуынша, Қазақстан патерналистік тәсілден бас тартып, басты ресурс ретінде адам мен оның қабілеттері алға шығатын жүйеге көшуі тиіс. «Ғылымда нақты нәтижеге жету үшін адами капиталға айрықша көңіл бөлу қажет. Біз жас ұрпақты тәрбиелеу мен азаматтарды қолдау тәсілдерін әлеуметтік әділдік, патриотизм және еңбекқорлық тұрғысынан қайта қарауымыз керек», – деді Президент. Тоқаев жаңа Конституцияның дәл осы себепті адамға бағдарланған сипатқа ие екенін атап өтті. Президент өңірлердегі ғылымды дамытуға да ерекше тоқталды. Оның айтуынша, әкімдіктерге ғылыми-технологиялық саясатты іске асыру өкілеттіктері берілген. Қазіргі таңда 11 өңірлік жоғары оқу орнында академиялық артықшылық орталықтары мен ғылыми-зерттеу орталықтары құрылуда. Бұл орталықтар баламалы энергетикадан бастап биотехнологияға дейінгі әртүрлі бағыттар бойынша зерттеулер жүргізеді. «Біз өзгенің ғылыми жетістіктерін көшірмеуіміз керек, керісінше, өзіміздікін жасауымыз қажет. Әлемдік деңгейде сұранысқа ие зерттеулер жүргізе алатын ғалымдар буынын қалыптастыру маңызды», – деді Тоқаев. Президент адами капиталды, білімді, ғылым мен инновацияны дамыту жаңа Конституцияда мемлекеттің стратегиялық бағыты ретінде бекітілгенін еске салды. Оның айтуынша, бұл міндеттерді жүзеге асыру ғылыми қауымдастықтан жоғары кәсібилікті, жауапкершілікті және отансүйгіштікті талап етеді. «Бұл – күрделі міндет, бірақ басқа жол жоқ. Мен сіздерге үлкен үміт артамын», – деп ғалымдарға үндеу жасады Мемлекет басшысы. Президент сөзінің елеулі бөлігі жаңа Конституцияның рөліне арналды. Тоқаевтың айтуынша, елдің шынайы жаңаруы ұрандардан емес, құқықтық негізді нығайтудан басталады. «Жаңа Конституция біздің мемлекеттілігіміз бен егемендігіміздің сенімді тірегіне айналады. Оның әрбір нормасы елді нығайтуға қызмет етеді», – деді Президент. Сондай-ақ ол қазақ мемлекеттілігінің тарихи құқықтық негіздеріне – «Қасым ханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы» және «Жеті жарғыға» – назар аударды. Мемлекет басшысының айтуынша, жаңа Негізгі заң – қазіргі геосаяси жағдайда азаматтардың арман-мұратын бейнелейтін «шынайы халықтық Конституция». Осылайша, Президенттің Алматыға сапары Қазақстанның дамуындағы стратегиялық бағдарларды талқылауға арналған маңызды алаңға айналды. Бұл бағытта ғылымға, білімге және мемлекет үшін басты құндылық саналатын адамға ерекше рөл беріліп отыр.

Қасым-Жомарт Тоқаев Пәкістанның премьер-министрі Шахбаз Шарифпен телефон арқылы сөйлесті. Бұл туралы Ақорда жазды. «Мемлекет басшысы Пәкістан премьер-министрі Шахбаз Шарифпен телефон арқылы сөйлесті. Пәкістан премьер-министрі Қасым-Жомарт Тоқаевты Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын қабылдауға арналған республикалық референдумның сәтті өтуімен құттықтады», – делінген хабарламада. Шахбаз Шариф болған өзгерістердің маңыздылығын атап өтіп, олардың мемлекеттік басқаруды нығайтуға, институционалдық тұрақтылықты арттыруға және азаматтардың өмір сүру сапасын жақсартуға ықпал ететінін айтты. Сонымен қатар, Пәкістан премьер-министрі жалпыхалықтық дауыс беру нәтижелері қазақстандықтардың Қасым-Жомарт Тоқаев жүргізіп отырған саяси және әлеуметтік-экономикалық жаңғыру бағытын кеңінен қолдайтынын көрсететінін мәлімдеді. Мемлекет басшысы Пәкістан премьер-министріне құттықтауы мен референдум нәтижелеріне берген оң бағасы үшін алғыс білдірді. «Екі тарап қазақ-пәкістан стратегиялық әріптестігінің оң динамикасын ерекше қанағаттанушылықпен атап өтті. Осы тұрғыда Қасым-Жомарт Тоқаевтың осы жылдың ақпан айында Пәкістанға жасаған мемлекеттік сапары қорытындысы бойынша қол жеткізілген келісімдердің іске асырылу барысы талқыланды. Тараптар сондай-ақ өңірлік және халықаралық күн тәртібіндегі өзекті мәселелер бойынша пікір алмасты», – деп атап өтті Ақорда. Айта кетейік, Ауғанстан билігі Пәкістанның Кабулға жасаған соққысы салдарынан қаза тапқандар саны 400 адамға жеткенін мәлімдеді. Ауғанстан үкіметінің өкілі Хамдулла Фитраттың айтуынша, соққы наркологиялық аурухана ғимаратына жасалған. Соның салдарынан жүздеген адам көз жұмып, тағы 250-ге жуық адам түрлі жарақат алған. Ал Пәкістан тарапы бұл айыптауларды жоққа шығарып отыр. Елдің ақпарат министрі Аттаулла Тарар жүргізілген операция барысында тек «Талибанға» тиесілі әскери нысандар ғана нысанаға алынғанын мәлімдеді. Оның сөзінше, Кабулдағы соққы берілген орындарда оқ-дәрі қоймалары мен әскери инфрақұрылым орналасқан. Дегенмен жергілікті БАҚ жариялаған видеоларда ғимараттардың өртеніп, қирандылар астынан адамдардың мәйіттері шығарылып жатқаны көрінеді. Еске салайық, Пәкістан мен Ауғанстан арасындағы шиеленіс 2026 жылдың ақпан айында күшейген болатын. Исламабад бұл әрекеттерін ел аумағындағы терактілерге жауап ретінде түсіндірсе, «Талибан» қозғалысы өз кезегінде шекарадағы Пәкістан бекеттеріне қарсы шабуылдар жасалғанын хабарлады.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёевпен телефон арқылы сөйлесті. Бұл туралы Ақорда хабарлады. Әңгіме барысында Шавкат Мирзиёев Қасым-Жомарт Тоқаевты Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы жобасы бойынша өткен референдумның сәтті өтуімен құттықтады. «Өзбекстан Президенті атап өткендей, референдум нәтижелері Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың басшылығымен жүргізіліп жатқан ауқымды реформалардың халық сеніміне ие екенін айқын көрсетеді. Мемлекет басшысы Шавкат Мирзиёевке қолдау білдіргені және Өзбекстаннан, соның ішінде халықаралық ұйымдар құрамында бақылаушылар миссиясын жібергені үшін алғыс айтты», – делінген Ақорда хабарламасында. Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, жаңа Конституция прогрессивті құжат, ол заман талабына сай және мемлекеттің тұрақты әрі жан-жақты дамуын қамтамасыз етуге бағытталған. Президент сондай-ақ жүргізіліп жатқан реформалар барысында халықаралық серіктестермен, әсіресе Қазақстанның жақын көршілері мен одақтастарымен ынтымақтастықты нығайтуға ерекше көңіл бөлінетінін атап өтті. Сонымен қатар тараптар қазақ-өзбек қатынастарының стратегиялық әріптестік пен одақтастық рухында тұрақты түрде нығайып келе жатқанын атап өтті. «Тараптар Жоғары мемлекетаралық кеңес аясында бұрын қол жеткізілген келісімдер мен шешімдердің жүзеге асу барысына қанағаттанушылық білдірді. Барлық деңгейде өзара іс-қимылды жалғастыру туралы уағдаластыққа қол жеткізілді», – делінген Ақорда ақпаратында. Президенттер сондай-ақ өңірлік және халықаралық күн тәртібіндегі өзекті мәселелер бойынша пікір алмасып, алдағы кездесулердің кестесін талқылаған. Еске салсақ, 16 наурызда Референдумның орталық комиссиясы жаңа Конституцияны қабылдау бойынша өткен референдумның алдын ала қорытындыларын жариялады. Алдын ала мәлімет бойынша, жаңа Конституцияны қабылдауды 7 954 667 азамат қолдаған, бұл дауыс бергендердің 87,15 пайызы.

Басқа жақты қайдам, AMANAT партиясының Абай облыстық филиалына бір жылдан астам уақыттан бері басшы тұрақтамай келеді. Төрағалардың жиі ауысатындығы сондай билік партиясының жергілікті өкілдігі облыс шенеуніктерінің не өсетін, не «өшетін» жері болып тұр. Әсіресе аудан әкімдері қызметінен босатылса, жұрт көкейінде «баратын жеріAMANATшығар» деген көзқарас берік орныққалы қашан?!. Мәселен, әр жылдары Аягөз қаласының әкімі, Аягөз аудандық мәслихатының хатшысы болған Сейілбек Ысқақов 2020 жылдан 2023 жылға дейін Аягөз ауданының әкімі қызметін атқарған соң, 2023-2024 жылдары AMANAT партиясы Абай облыстық филиалының атқарушы хатшысы қызметіне жылжып келген еді. Аз-кем уақыт билік партиясының ыстығына күйіп, суығына тоңған бұл шенеунік қазіргі таңда Абай облысының дін істері басқармасының басшысы тізгінін ұстап отыр. 2023-2024 жылдары Абай облысы әкімінің кеңесшісі болғанға дейін Абай ауданының әкімі қызметін атқарған Нұржан Әбдікәрімов 2024-2025 жылдары Абай облысы «АМАНАТ» партиясының атқарушы хатшысы қызметін атқарды. Кейін 2025 жылдың 31 шілдесінен бастап Абай облысы Жаңасемей ауданының әкімі болып сайланды. Нұржан Оразбекұлы бұл қызметіне халықтық сайлау нәтижесінде кіріскенімен, шын мәнінде, AMANAT партиясы атынан түскендіктен, өтетіні о бастан белгілі еді. Осы тұста айтар жайт, мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың Жарлығымен құрылғанына екі жылдың жүзі енді болған Жаңасемей ауданының Нұржан Оразбекұлы – үшінші әкімі. Алдындағы екі шенеуніктің тәжірибесі толыспады ма, жоқ әлде әкім болуына «әлі ерте» ме екен, қызметтік карьералары ұзаққа бармады. Сонымен бұл шенеунік Жаңасемей ауданын басқаруға ауыстырылған соң, 2025 жылдың маусым айының басында бұған дейін Абай облыстық ішкі саясат басқармасының басшысы қызметінде отырған Айдар Садырбаев «жылы орнын» AMANAT партиясының Абай облыстық филиалының төрағасы қызметіне ауыстыруына тура келді. Әкімдіктің ішкі-сыртқы құбылыстарына әбжіл, дипломатиясы мықты Садырбаевқа «желдің қай жақтан соққаны» белгілі еді. Алайда билік коридорының жергілікті деңгейінде біраз биіктерді бағындырған Айдар Серікқазыұлы осы жылдың қазан айында Шығыс Қазақстан облыстық ішкі саясат басқармасының басшысы қызметіне ауысты. Ақиқатын айтсақ, сауысқаннан сақ, қыраннан қырағы Садырбаев үшін AMANAT партиясының облыстық филиалының төрағасы болу – «жай ғана жолай соққаным ғой» дегендей әсер қалдырғаны даусыз. Дегенмен ол аз уақытта биліктің партиясының бейнесін шып-шырғасын шығармай, жақсы атқарып кеткенін ел жоққа шығармайды. Сөйтіп, қараша айының ортасына дейін төрағасыз қалған билік партиясын басқаруға 2025 жылдың 13 қарашасында Аягөз ауданының әкімі, одан облыс әкімінің орынбасары қызметін санаулы ай ғана атқарып, артынша орнынан түскен Қанат Әділбай кірісті. Негізгі бағасы салық саласындағы карьерамен тығыз байланысты Қанат Әділбайды облыс әкімінің орынбасары қызметіне 2024 жылдың соңында облыстың бұрынғы әкімі Н.Ұранхаев тағайындап кеткен болатын. Неге екенін кім білсін, өткен жылдың ақпан айында облыс әкімі қызметіне кіріскен Берік Уәли келгенде Қанат мырза «өз еркімен» қызметінен кеткен еді. Ал өткен аптада Қанат Әділбай осы «соңғы аялдамасынан» түсті. Оның не себептен AMANAT партиясының Абай облыстық филиалының төрағасы қызметінен кеткені туралы әңгіме әрқилы. Бірақ оған дейінгі партия филиалының хатшысы, төрағасы қызметін атқарғандар ептеп өсіп жатқанда оның өткен жылғы қарашадан бері көпке бармай орнынан босатылғаны таңғалдырды. Оның үстіне ел асыға күтіп отырған Қазақстан Республикасы Конституциясының жаңа нұсқасын қабылдауға байланысты «15 наурыз- Референдум» болып жарияланып жатқанда, AMANAT партиясының жергілікті филиалының басшысыз қалуы ақылға сыймайтын жағдай. Р.S.Ал күні кеше бұған дейін Бородулиха ауданы әкімінің қызметін атқарған Айдар Ибраев AMANAT партиясының жергілікті филиалының басшысы қызметіне келгенін аңғартып іске кірісіп, референдумға қатысты шаруаларға қызу кірісе бастады. Яғни, Айдар Маратұлы филиал төрағалығына екі жылдың ішіндегі бесінші басшы әрі бұрынғы аудан әкімдерінің төртіншісі болып «ел аманатына» арқа тосуды міндетіне алды. Бәлкім, AMANAT басшылығы қызметтік жолын облыстық газеттің тілшісі болып бастаған А.Ибраевтың ұйымдастырушылық қабілеті мен дипломатиялық шеберлігін, басқарушылық тәжірибесін де ескерген болар.

Конституциялық реформа жөніндегі комиссия Қазақстанның жаңартылған Конституциясының жобасын көпшілік назарына ұсынды. Комиссия мәліметінше, жаңа Негізгі заң азаматтардан, саяси партиялардан, қоғамдық ұйымдар мен сарапшылардан түскен ұсыныстарды жан-жақты саралау, ашық қоғамдық талқылаулар өткізу және жаңа нормалар мен ережелерді мұқият пысықтау нәтижесінде дайындалған. "Конституциялық реформа Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстанда бір палаталы Парламент құру жөніндегі бастамасының негізінде туындады. Президент бұл идеяны 2025 жылғы 8 қыркүйекте өзінің халыққа арнаған жыл сайынғы Жолдауында елдің саяси жүйесін кешенді жаңғырту және жасанды интеллект дәуірінде Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуына елеулі оң серпін беру мақсатында айтқан болатын", - делінген релизде. Айта кетейік, 2025 жылғы 8 қазанда Парламенттік реформаны іске асыру жөніндегі жұмыс тобын құру туралы өкімге қол қойылған.

ХІХ ғасырдың басында Швеция мен Норвегияның Карл Юхан XIV деген королі болған. Император Наполеон Бонапарттың көп маршалдарының бірі Жан-Батист Жюль Бернадоттың (Карл Юхан) король атану түсіне де кірмеген ғой, бірақ «тағдырдың жазуымен» екі елге бірдей патша болды. Сол Карл Юхан қанша жерден король болса да, жейдесін ешқашан шешпеген көрінеді. Тіпті сүйікті кәнизактарына да кеудесін көрсетпейді екен. Неге? Мұның құпиясын сөз соңында айтамыз. Қызылордада өткен соңғы Ұлттық құрылтайда президент Қ.Тоқаевтың мына сөзін бәрі естіді:«Ұлттық құрылтайдың бүгінгі қорытынды отырысында осындай сәт туып тұр деп санаймын. Сол себепті жаңадан маңызды ұсыныс айтқым келеді. Мен ұсынатын жаңашылдықты біз бірнеше жыл бойы мұқият қалыптастырып келе жатқан саяси құрылымның үйлесімді түйіні деуге болады.Әңгіме ҚазақстанРеспубликасының Вице-президенті институтын құру, тиісінше оны Конституцияда бекіту туралы болып отыр.Вице-президентті мемлекет басшысы Парламент депутаттарының көпшілігінің келісімін ала отырып тағайындайды. Оның құзырет аясын мемлекет басшысы өзі белгілейді. Вице-президент президенттің тапсырмасы бойынша: – Халықаралық форумдарда және шет мемлекеттер делегацияларымен өткізілетін келіссөздерде Қазақстан Республикасының атынан өкілдік етеді; – Парламенттепрезиденттің атынан өкілдік етеді; – Еліміздің және шетелдердің қоғамдық-саяси, ғылыми және мәдени-ағартушылық ұйымдарымен қарым-қатынас орнатады; – Президенттің басқа да тапсырмаларын орындайды. Вице-президенттің қызметтік міндеттеріне қатысты осы негізгі ережелерді де Конституция мәтінінде көрсеткен жөн болар еді». Бір қызығы, президент ұсынысын айтып болғанша, әркім «өз вице-президентін» ұсынып үлгерді. Біреулер Иманғали Тасмағамбетовті Ресейден «сүйреп әкеп», Ақордаға «итеріп» кіргізбек болып жанталасуда. Ол кісінің қазір уақыты да, көңіл күйі де жоқ шығар. Біріншіден, жұмысы жоқ. Жұмыссыз адамда қандай көңіл күй болсын? Екіншіден, бар ақшасын апарып салған «КамАЗ-дың» банкрот боп қалғаны тағы бар... Енді біреулер вице-президент тағынан Мұрат Нұртілеуді көргісі келеді. «Халықаралық форумдарда және шет мемлекеттер делегацияларымен өткізілетін келіссөздерде отыру – біздің дипломат Мұратқа ғана жарасады» деп біледі. Нұртілеуге қатысты абың-күбің әңгіменің қызуы басылғанымен, «ошаққа» жақындай алмайды, тағы күйіп қалуы мүмкін. Сенат төрағасы Мәулен Әшімбаевты, премьер-министр Олжас Бектеновті немесе мемлекеттік кеңесші Ерлан Қаринді вице-президенттікке лайық көретіндер де өз уәжіне сенімді. Онысын әр-әр жерде дәлелдеп те жүр. Бұл үшеуінің де өздеріне тән артықшылықтары бар екені рас, сонымен қатар кемшіліктері де аз емес. Бірінің «саяси салмағы» кемшін, тағы бірі – «тартпайды», келесісі «әлі дайын емес» дегендей. Сондықтан да әркім өз ісімен айналысқаны дұрыс шығар. Анаған бір, мынаған бір «танабау» тағып жатқан «саяси жауырыншылар» бір нәрсені ескермеген сыңайлы. Президент Тоқаев «Вице-президентті Парламент депутаттарының көпшілігінің келісімін ала отырып өзі тағайындайтынын» айтты ғой. Олай болса, «менікі жөн», «менікі барады» деп, қызылкеңірдек боп керілдесудің не қажеті бар? Уақыты келеді – кімнің вице-президент болатынын көреміз. Әзірге бәріміз өз шаруамызбен айналысайық. ...Император Наполеон Бонапарттың әскербасыларының бірі Жан-Батист Жюль Бернадот 1810 жылы лютерандық дінді қабылдап, күтпеген жерден Швеция мен Норвегияның королі боп шыға келді. Таққа отырып алған соң ол Ресеймен одақ құрып, әлсірей бастаған Наполеонға қарсы соғысқан. Сол Карл Юхан өле-өлгенше жейдесін шешпей өтіпті. Өйткені Наполеонның қатардағы солдаты боп жүргенде кеудесіне «Корольдерге өлім келсін!» деп өшпестей етіп жаздырып алған екен.

Тоқаев Ұлттық құрылтайда сөйлеген сөзінде Арал теңізі мәселесінің жаһандық маңызын атап өтті. Мемлекет басшысы бұл проблема әлі де өзектілігін жоғалтпағанын және бір ғана елдің шеңберінде шешілмейтінін айтты. "Арал мәселесін айналып өту мүмкін емес. Арал теңізін сақтау – әлі күнге дейін бүкіл адамзат үшін аса өзекті міндет болып отыр. Мен бұл мәселені халықаралық алаңдарда бірнеше рет көтердім, - деді Президент. Солтүстік Аралды сақтап қалу мүмкін болды Тоқаевтың айтуынша, көпжылдық жүйелі жұмыстың нәтижесінде Солтүстік Аралды сақтап қалу мүмкін болды. Мемлекет басшысы теңізді қалпына келтіру жобасы басталғалы бес жыл өткенін еске салды. Президент бұл жетістікті экологиялық саясаттағы маңызды қадам ретінде атап өтті. Сонымен қатар Мемлекет басшысы Арал өңірінің экожүйесін қалпына келтіру бағытындағы жүйелі жұмысты жалғастырудың маңызын атап өтіп, бұл іске халықаралық қауымдастықты кеңінен тарту қажет екенін жеткізді. " Арал проблемасын шешу тек ұлттық деңгейде емес, халықаралық ынтымақтастық арқылы жүзеге асуы тиіс", - деді Президент. Айта кетейік, Қызылордада Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуымен V Ұлттық құрылтай өтіп жатыр.

Тоқсаныншы жылдары ықпалды саясаткерлердің қатарында Амалбек Тшанов та болды. Ол ел тағдырына қатысты біраз тарихи оқиғалардың бел ортасында жүрді.Жұрт арасында Амалбек Тшановтың кезінде қатал әкім болғаны туралы да сөз бар. Ол – күні бүгінге дейін айтарын ішіне бүкпеген, өзіне үлкен жауапкершілік жүктеген тұлға. «Жас Алаш» тілшісі мемлекет және қоғам қайраткері, Жоғарғы кеңеске екі мәрте, Парламентке екі мәрте депутат болған, экс-министр және облыс әкімі қызметін атқарған Амалбек Тшановпен сұхбаттасты. – Амалбек Қозыбақұлы, жұрт сізді аузы дуалы зиялылардың қатарына қосады. Ал сіз кез келген жерде аза­маттық позицияңызды көрсетіп, ойыңызды ашық айта алдыңыз ба? – Біреуге жағар, біреуге жақпас, өз басым, осы жасқа келгенше айтатын ойымнан тосылып, сөйлейтін жерде қи­пақтап, «аузымнан сөзім, үстімнен бөзім түсіп» көрген адам емеспін. Мен Жоғарғы кеңеске екі рет, Парламентке екі рет өзімді-өзім ұсынып, бір мандаттық жолмен төрт мәрте депутат болдым. Мені депутат етіп халық сайлады. Білесіз, қазір бірпалаталы парламент құру сөз болып жатыр. Сенатты таратып, тек мәжілісті қалдыру, ол мәжіліске депутаттарды партиялық тізіммен ғана жіберу айтыла бастады. Мен өзімді халық сайлаған депутат ретінде айтарым, халық сайлаған депутат пен партиялық тізімдегі депутаттардың арасындағы айырмашылық жер мен көктей. Халық сайлаған депутат ешкімнен қаймықпай, елдің мұң-мұқтажын айта алады. Ал мәжіліске партиялық тізімімен өткен депутаттар партияның жоспарын ғана орындап, олар қандай мәселені көтер десе, соны ғана көтеріп, партияның айт деген нәрсесін айтып отыра береді. Себебі бізде шетелдегі тәрізді партиялық демократия дамымаған. Біз оған әлі жеткен жоқпыз. Сондықтан да алда тек қана тікелей сайлау болуы қажет. Әр депутатты халық өзі сайлауы керек.Кезінде мені халық сайлағандықтан өзіме артылған міндеттерді жауапкершілікпен атқардым. Қажетті жерде сөйледім, жонынан таспа тіліп айтатын тұста – айттым. Тіпті пікірлерім қайсыбіреулерге жақпай қалған кездер де болды. Бірақ олар қыңырайды екен деп мен ыққан жоқпын. Табиғатымнан әділеттілікті, шындықты жақсы көретін адаммын. – Демек, баз біреулер тәрізді «қап, әттеген-ай, айтарым ішімде кетті-ау» дейтін кезіңіз жоқ қой... – Жоқ, ондай кезім мүлде болмаған. Біз өзі кеңестік идеологияның қаны жерге тамбай тұрған кезде ешкімнің ығына жығылмадық. Ол кездері жас едік, албырт едік. Ал енді біршама жасқа келгенде, өзіміз біреуге ақыл айта­тын деңгейге жеткен тұста бізді «біреудің ығына жығылады» деу тіпті қисынға келмейді. Сондықтан әр нәрсенің ашығын айтуды азаматтық парызым санаймын. Оған ешқандай өкінішім жоқ. Жұмыстағы қатаңдық, тәртіп – ол басқа әңгіме. Адамның өзінің ұстанымы, мінезі болмаса, одан көшті алға сүйрейтін басшы шығады деп ойламаймын. Сондықтан басшы болған адамның өзіндік жігері, жауапкершілігі болуы керек. Халықтың сенімінен шығу, мәселелерді дер кезінде шешу – басшы адамның міндеті. Өз басым, қызметте жүрген сәтімде «көрейік, ертең кел, арғы күні шешейік» дейтін құрғақ уәденің адамы болмадым. Шешілетін мәселе ме, дер кезінде, сол заматта шештік. Шешілмесе, жақауратып мың сылтау айтпай, бірден шеше алмайтынымызды ескерттік. Қазіргі шенеуніктерге осындай қасиет жетіспейді. Қазір сылдыр сөз, өтірік уәде беру сәнге айналып кетті. Біздің тәрбиемізде, болмысымызда ондай жоқ. «Ақты ақ, қараны қара» деп сөйлейтінбіз. Мұны мен еш ұялмастан, өкінбестен айта аламын. – Қазір қоғамда «тым жалтақ шенеуніктер мен шындықты айта алмайтын зиялысымақтар көбейіп кетті» деген де пікір бар. Сіз осымен келісесіз бе? – Бүгінде өзі бас-көз жоқ төпелеп билікті сынай беретін зиялы қауым да, шенеуніктер де жоқ. Себебі бізде билікті сынай бастасаң, қырын қарайды, жау санайды. Осыдан кейін де қазақ зиялы­лары мен шенеуніктерінде турашылдық жоқ. Парламентте отырған депутаттардың да, «оппозициялық партияда жүрміз» дейтін саясаткерлердің де айтары бір. Барлығы бірсарынды дүниелерді айтып жүр. Негізінде, ішкі саяси келеңсіздіктерді, әлеуметтік мәселелерді ашып айтқан адамдарға билік рақмет айтуы керек. Үкіметтің құлағының түбіне барып мәселені айтып тұрған адамның дауысын үкімет естуі тиіс. Сыннан қорытынды шығарып, екінші қайтара мәселе тумайтындай жұмыс істегені абзал. Ақиқатында, ұлттың мақсат-мүддесін көздейтін, ұлт үшін шыбын жаны шырқырайтын адам саусақ­пен санарлық. Әрине, осыны біліп отырған халық «біздің зиялыларымыз бен шенеуніктеріміз тым жалтақ» дейді. Қарапайым көпшілік­тің басым бөлігі қазір күнделікті саясатты қалт жібермей, сарапқа салып отырады. Жұрттың көзі ашық, көкірегі ояу. Осыны ескерсек, сіз айтып отырған қоғамдық пікірмен келісуге болады. Расымен де жалтақтық басым. – Негізінде, қазір халық аспандағы айды әпер деп отырған жоқ. Қарапайым халықтың тілегі: жемқорлыққа тұсау салынса, әлеуметтік жағдай түзелсе, несиеге батқан халықтың тұрмыс-тіршілігі артса дегенге саяды. Бұқараға басқа ештеңе керек жоқ. Күнделікті тұрмысы мамыражай болса, сол жеткілікті. Қазақ өзі артық сөз айтып аттандайтын халық емес, қанағатшыл халық. Біздің ата-бабаларымыз бізге иен байлық пен ұлан-ғайыр жер қалдырып кетті. Ал шенеуніктеріміз сол байлықты халықтың өзіне бұйыртпай, ұрлап-жырлап жатыр. Өкініштісі, зиялы қауымның арасында осыны «тәйт» деп тойтарып тастайтын, сөзі өтімді адам да қалған жоқ. Сондықтан да зиялы қауымның жалтақ екенін, шенеуніктердің жемір екенін мойындаудан басқа амал да қалмайды. Ал бұдан арылу үшін қазақтың сөзін сөйлейтін азаматтарда қазақтық рух болуы керек. Өкінішке қарай, қазір бізге сол жетіспейді. Кезінде кеңестік идеологияның ықпалына ермей, қаншама зиялыларымыз халықтың жоғын жоқтады. Қазір біздің шенеу­ніктердің дені теория жүзінде ғана жұмыс істейді. Шетелге барып келіп, дамыған елдердің бір жақсы тәжірибесін көріп қалады да, «біз де сондай болуымыз керек» деп, әлгіні реформа етіп, бізге тықпалайды. Ол біздің ортамызға бейім бе, ол реформаны игеріп әкетуге әлеу­меттік-экономикалық жағ­дайы­мыз келе ме? Осы жағына бас қатырмайтын шенеу­ніктердің орынды-орынсыз реформасы да халықты шаршатып жіберді. Осындай әрекеттерді көремін де, қарным ашады. Соған қарағанда, біз жуық арада жалтақтық пен жемірліктен арыла қоймаймыз-ау. – Сонда бұл «синдромнан» арылу үшін не істеу керек? – Бұл енді өте терең сұрақ.Біз өзі әуелден рухы сынып қалған халықпыз ғой. Құлдық психология мойнымызға мініп алған. Сонау 300 жыл бұрын басталған зорлық-зомбылық, ашаршылық, репрессия, соғыстың зардаптары қазақты әбден басып тастаған. Енді қазір дамитын кезеңге жеткен кезде жұмыс істеуге қабілетті халықтың 80 пайызы банктерге қарыз. Несие қамыты халықты қысып барады. «Біз ең бай елміз, Менделеев кестесіндегі 99 элементтің барлығы бізде бар» деп кеуде соғып мақтанамыз. Алайда оның қызығын қарапайым халық көрмейді. Бар-жоғы 20 млн халқымыз бар. Бұл Еуропа елдерінде бір ғана қаланың халқы. Сол бір қаланың халқын асырай алмай отырмыз. Мысалы, Әмірліктерді алайықшы, бұл – құмның үстінде отырып-ақ байлық пен технология құрған ел. Орналасқан жері Араб түбегі, Парсы шығанағы. Табиғаты шөл, құмды алқаптар. Қазір Бурдж-Халифасымен, жасанды аралдарымен, туризм, қаржы, логистика саласымен-ақ экономикасын жетілдіріп алды. Біріккен Араб Әмірлігін «құмнан қала, шөлден экономика жасаған ел»деп сипаттайды. Ал бізде жасанды емес, барлығы табиғи байлық, бірақ дамыған елдер тәрізді өмір сүрмейміз. Қазақстанда адамға қажетті ресурстардың барлығы бар. Соның қызығын халық көріп отырған жоқ. Бұл жайында президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың өзі Қазақстанның байлығы халықтың емес, 162 адамның ғана қолында екенін айтты. Ал енді солардың қолынан заңсыз байлықты жұлып алып, халыққа беруге не кедергі?! Егер үкімет сол байлықтың қызығын халық көретіндей жағдай туғызса, қос қолымды көтеріп қолдайтындардың бірі болар едім. Бізге қазір бірінші кезекте қарапайым халық иен байлықтың қызығын көретіндей теңдік орнауы керек деп есептеймін. Оффшорға шыққан қаражаттарды елге қайтару мәселесі қатты қадағалануы қажет. Бізде оффшордағы ақшаны қайтару үшін 5 жұмыс тобы құрылды. Білесіз, елімізден шет­елдік оффшорларға шамамен 140-160 млрд доллар шығарылғаны айтылды. Ең алдымен осы мәселені шешу керек. – Иә, ұрланған қаржы елдің жылдық жалпы ішкі өнімі мен оның сыртқы қарызына тең деген дүниелер айтылып жүр... – Ол рас, оффшор асқан қаржы елдің ЖІӨ мен сыртқы қарызын маңайлап қалды. Еліміздің құқық қорғау органдары соң­ғы 5 жылда шетелге капиталды заңсыз шы­ғару фактілері бойынша 200-ден астам іс қозғаған деген мәлімет бар. Алайда оффшордағы қаражатты қайтарудың нақты нәтижесі туралы әлі ашық айтылмайды. Егер шетел асқан қаражаттың елге қайтарылғанын қаласақ,қаражатты күштеп қайтару мәселесі де көтерілуі керек. Заңның күші мен құзыретті органдарды мықтап жұмылдыру арқылы заңсыз ақша шығарылған елдерге ар­найы ақпарат жолдау арқылы оффшордағы қаражаттың қайтарылуын жеделдетуге бо­лады деп ойлаймын. Оффшордан қайтарылған қаражаттың қай банк арқылы келгені, қай салаға жұмсалатыны халыққа ашық айтылуы керек, онлайн платформаларда деректер ашық көрсетілгені абзал. Сол кезде сенім орнайды. Ұрланған қаражатты елге қайтаратын комиссия қалай жұмыс істейді, процесс қанша уақытқа созылады, оның нәтижесі қандай болады, мұның барлығы әлі белгісіз, тіпті болжауға келмейтін күрделі мәселе болып тұр. Мұндайда халыққа барлығы ашық айтылса, ешқандай күңкіл өсек болмайтын еді. Ашық диалог бар жерде, халық пен билік арасында сенім дағдарысы орнамайды. Міне, алдымен осы мәселені біржақты ету керек. Осыны айта-айта жағымыз талды. Қазақ мұндайда «Айта-айта Алтайды, Жамал апам қартайды» деуші еді. Қазір мұндайды айта-айта біз де қартайдық. Кейде сөзіңді ұқпайтындарды көріп, қарадай жының келеді. Абайшалап айтқанда, «қайнайды қаның, ашиды жаның». Қысқасы, ең алдымен, жеріміздің асты-үстіндегі байлық қарапайым халыққа бұйыру керек. Сол кезде халықтың тұрмысы да жақсарады, еңсесі де көтеріледі. – Сіздің «кейбір министрлерді ұрғым келеді» дейтін сөзіңіз «хитқа» айналған еді. Тіпті кезінде «әкімдерді ұрады екен» деген әңгіме де шығып еді. Ондай оқиғалар болды ма? Қазір қай министрлерді «сабап» алар едіңіз? – Негізінде, мен қызмет барысында өте қатал адаммын. Қатал деген сөзді қатыгез

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев АҚШ президенті Дональд Трамп тарапынан Газаға арналған Бейбітшілік кеңесіне (Peace Council for Gaza) ресми шақырту алды. Ал Қазақстанға аталған құрылымның құрылтайшы мемлекеттерінің бірі болу ұсынылды. Бұл туралы Президенттің көмекшісі – баспасөз хатшысы Руслан Желдібай мәлімдеді. Бұған дейін АҚШ президенті Газа секторындағы бейбіт дамуды қамтамасыз етуге бағытталған Бейбітшілік кеңесін құру бастамасын көтергені белгілі болған. Құрылтайшы елдер ретінде бірқатар мемлекет басшыларына шақыртулар жіберілген. Аргентина, Венгрия, Түркия, Пәкістан, Мысыр, Иордания, Қатар және Италия аталған ұсынысты алғанын растады әрі қатысуға келісім берді. Сондай-ақ Франция, Германия және БАӘ басшыларына да шақырту жолданғанымен, олардан әзірге ресми жауап түспеген. Осы тұста дипломатиялық орта мен журналистер арасында Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевқа да осындай ұсыныс түскені жөнінде әңгіме тараған еді. Бұл Қазақстанның жаһандық тұрақтылық пен қауіпсіздікті нығайтудағы, соның ішінде Газа секторындағы және Таяу Шығыстағы ахуалды реттеудегі үлесін мойындау ретінде бағаланды. Сонымен қатар Вашингтонда Президент Тоқаевтың Авраам келісімдеріне қосылу жөніндегі шешімі жоғары бағаланған. Осыған байланыстыTengrinews.kzредакциясы Ақордаға ресми сұрау жолдап, Ақ үйден шақырту расымен түсті ме деген сауал қойған. Бұл ақпаратты Руслан Желдібай растады. «Дональд Трамп әкімшілігінің мәлімдемелерінен кейін мұндай ресми шақыртудың түскенін жасыру орынсыз болар еді. Иә, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев әлем көшбасшыларының алғашқыларының бірі болып Бейбітшілік кеңесінің құрамына кіруге ресми шақырту алды, ал Қазақстанға құрылтайшы мемлекет болу ұсынылды. Мемлекет басшысы АҚШ Президентіне жолдаған жауабында алғысын білдіріп, осы жаңа бірлестіктің жұмысына қатысуға келісімін растады. Қазақстан Таяу Шығыста берік бейбітшілікке қол жеткізуге, мемлекетаралық сенімді нығайтуға және жаһандық тұрақтылықты арттыруға өз үлесін қосуға дайын екенін жеткізді», — деді ол. Вашингтонның тұжырымдамасына сәйкес, Бейбітшілік кеңесі Газа секторындағы бейбіт дамуға стратегиялық бақылау жүргізу, халықаралық ресурстарды жұмылдыру және қабылданған міндеттемелердің орындалуын қадағалау функцияларын атқарады. Ақ үй хабарлағандай, құрылтайшы атқарушы кеңестің (founding executive board) құрамына дипломатия, даму, инфрақұрылым және экономикалық стратегия салаларында тәжірибесі бар жеті тұлға кіреді. Әр мүше Газаны тұрақтандыру үшін шешуші маңызы бар жеке бағытқа жауапты болады. Бұдан бөлек, Газа атқарушы кеңесі (Gaza executive board) құрылып, ол сектордағы жаңа үкіметтің қызметін бақылайды. Бұл кеңеске 11 адам, соның ішінде құрылтайшы атқарушы кеңестің төрт мүшесі енеді.

Air Astana әуе компаниясы әлеуметтік желілерде тараған өз қызметкерінің мәлімдемелеріне байланысты ресми мәлімдеме жариялады. Компания бұл дауға қатысты қылмыстық істің мән-жайын бағалау тек соттың құзыретіне жататынын атап өтті. Әлеуметтік желілерде Air Astana қызметкерінің компания басшылығына қатысты айыптаулары тарағаннан кейін, әуе тасымалдаушысы ресми түсініктеме берді. Аталған жазбаларда қызметкер өзін IPO-ға дайындық кезінде басшылықтың тапсырмаларын орындаудан бас тартқаны үшін қысымға ұшырадым деп мәлімдеген. Air Astana бұл айыптауларды жоққа шығарып, оларды қоғамдық пікірді манипуляциялау әрекеті деп атады. Сондай-ақ хабарда қызметкерлер арасындағы ішкі хат алмасу ретінде ұсынылған суреттер қолданылғаны айтылды. Компания бұл материалдардың шынайылығы мен толықтығын растамайтынын, ал олардың шығу тегі мен мазмұнын тек заңда белгіленген тәртіппен ғана тексеруге болатынын мәлімдеді. Әуе компаниясының мәліметінше, аталған қызметкерге қатысты құзырлы органдар қылмыстық іс аясында процессуалдық әрекеттер жүргізіп жатыр. Air Astana бұл процестерге қолданыстағы заңнамаға сай әрекет етіп, тергеу органдарына қажетті көмекті көрсетіп отырғанын жеткізді. «Істің нақты мән-жайын бағалау, сондай-ақ кінәлі немесе кінәсіз екені туралы қорытынды жасау тек соттың құзыретіне жатады», – деп атап өтті компания. Air Astana өкілдері компанияның заң шеңберінде әрекет ететінін және барлық құқықтық рәсімдер аяқталғанға дейін істің түпкілікті бағасын беруге болмайтынын мәлімдеді. Компания өз беделін қорғау үшін заңда қарастырылған барлық тетіктерді қолдануға дайын екенін де жеткізді.

Air Astana әуе компаниясының кезекті рейсі діттеген жеріне жете алмады. Сеул-Астана бағытымен ұшқан жолаушылар ұшағы Қытай аумағындағы әуежайлардың біріне мәжбүрлі түрде қонды. Журналист Михаил Козачковтың жолаушылардың шағымына сілтеме жасап хабарлауынша, ұшу барысында әуе кемесіндегі дәретханалар істен шыққан. Осыған байланысты экипаж қауіпсіздік мақсатында рейсті тоқтатып, Қытайдағы әуежайға қону туралы шешім қабылдаған. Жолаушылардың айтуынша, қазіргі уақытта қазақстандықтар Қытай әуежайының гейт аймағында күтіп отыр. Оларға ауызсу мен азық таратылған. Әуе компаниясы өкілдері барлық жолаушыны қонақүйге орналастырып, рейсті келесі күні таңертең Астанаға жөнелтуге уәде берген. «Ұшу кезінде дәретханалар бұзылып, экипаж рейсті тоқтатуға мәжбүр болды», - дейді жолаушылар өз өтініштерінде. Айта кетейік, бұл кейінгі апталарда Air Astana рейстерінде тіркелген алғашқы жағдай емес. 2025 жылғы 17 желтоқсанда Алматы- Астана бағытындағы ұшақ бортта түтін пайда болуына байланысты қайтадан Алматы әуежайына оралған. 18 желтоқсанда Алматы-Бангкок түнгі рейсі Дели әуежайына мәжбүрлі түрде қонған. Ол кезде ұшақтың сол жақ қозғалтқышынан дыбыс шыққаны хабарланған. 26 желтоқсанда Фукуок-Алматы бағытындағы KC 162 рейсі де дәретханалардың істен шығуына байланысты әуежайға кері қайтқан болатын. Соңғы оқиғалар Air Astana рейстерінің техникалық жай-күйіне қатысты жолаушылар арасында алаңдаушылық туғызып отыр.

Үкімет отырысында Премьер-министр Олжас Бектенов әлеуметтік сала басым бағыт болып қала беретінін айтып, министрліктерге жекеменшік мектептер мен медициналық ұйымдарды субсидиялаудағы алаяқтыққа қарсы күрес жөніндегі шараларды пысықтауға бір апта уақыт берді. “Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес барлық әлеуметтік міндеттемелер толық көлемде орындалатын болады. Сұхбаттың ауқымды бөлігі әлеуметтік мәселелерге арналған. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, барлық әлеуметтік міндеттемелер толық көлемде орындалатын болады". - деді Олжас Бектенов. Бұл ретте Премьер-министр Оқу-ағарту, Денсаулық сақтау және Қаржы министрліктеріне бір апта ішінде жекеменшік мектептер мен жекеменшік медициналық ұйымдарды субсидиялау саясатын қайта қарауға қатысты нақты ұсыныстар енгізуді тапсырды. "Сонымен қатар жекеменшік мектептер мен жекеменшік медициналық ұйымдарды субсидиялау саясатын қайта қарау қажеттігіне назар аударылды. Артық қаржыландыруды тоқтату қажет. Адал бәсекелестікте жұмыс істей алмаса бізге мұндай бизнестің қажеті бар ма? Бұл салада алаяқтық кеңінен таралып кеткені бәріне мәлім. Оқу-ағарту, Денсаулық сақтау және Қаржы министрліктеріне бір апта ішінде аталған мәселелерді шешуге қатысты нақты ұсыныстар енгізуді тапсырамын", - деді Үкімет басшысы. Одан бөлек Бектенов Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне әкімдіктермен бірлесіп, жәрдемақылар мен төлемдерді тағайындау кезінде алаяқтық жағдайларды болдырмауға бағытталған кешенді шараларды қарастыруды тапсырды. Айта кетейік, кеше «Turkistan» газеті Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бас редактор Бауыржан Бабажанұлына берген кең көлемді сұхбатын жариялады. Президент елдің ішкі және сыртқы саясатына, әлеуметтік-экономикалық дамуына және өзге де өзекті тақырыптарға қатысты сұрақтарға жауап берді.

Тоқаев "Turkistan" газетіне берген сұхбатында салық саласындағы өзгерістер әлемде кеңінен қолданылады деп атап өтті. Мысалы, Ресейде қосылған құн салығы (ҚҚС) жақында 22%-ға дейін көтерілген. Тоқаевтың айтуынша, бұрынғы Үкімет қосымша құн салығын 20%-ға дейін көтеруді ұсынған, бірақ Президент оның ең жоғарғы шегін төрт деңгейге төмендету туралы тапсырма берген. «Дегенмен, ел ішінде дүрбелең туғызып, жұртты дүрліктірудің ешқандай жөні жоқ. Мұндай реформа көптеген елде жүргізіліп жатыр. Салық төлеу бұрын міндет болса, енді отаншылдықтың озық үлгісіне айналады. Себебі салығын адал төлейтін азаматтар өз қаржысының алаяқтардың қалтасында кеткенін мүлдем ұнатпасы анық», - дейді Тоқаев. Айта кетейік Қасым-Жомарт Тоқаевтың«Turkistan»газетінің бас редакторы Бауыржан Бабажанұлына кең көлемді сұхбат берді. Сұхбат барысында Мемлекет басшысы елдің ішкі және сыртқы саясатына, әлеуметтік-экономикалық дамуына және өзге де маңызды мәселелерге қатысты ашық пікір білдірді.

ҚР Президенті «Түркістан» газетіне берген сұхбатында бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі және кәсіпкерлердің ел саясатына қатысуы туралы айтты. «Сіз Республика күні қарсаңында өткен азаматтарды мемлекеттік наградалармен марапаттау рәсімінен кейін кәсіпкерлермен жеке кездесіп, оларға наразылығыңызды ашық айттыңыз деп естідік. Құпия болмаса, әңгіме не туралы болды?» - деп сұралды Президенттен. Мемлекет басшысының айтуынша, әңгіме қайырымдылық пен жасампаз патриотизм туралы болған. "Елге өз халқы алдындағы жауапкершілігін сезінетін және мойындайтын ұлттық буржуазия қажет. Олар осы халықтың арқасында жетістікке жеткенін түсінуі керек. Кәсіпкерлерге қоғам үшін игі іс атқару — бұл билік жүктеген міндет емес, құрметті парыз екенін еске салдым. Шетелде табысқа жетсе де, туған жерлеріне көмектесіп жүрген бірқатар ірі кәсіпкерлердің жомарт қайырымдылығын үлгі етіп келтірдім. Олар қалалардың инфрақұрылымын салып, жөндеп, музейлер, емханалар, мектептер сынды ауқымды жобаларды қаржыландырып отыр", - деді Қасым-Жомарт Тоқаев. Президент Қазақстанда көп нәрсенің өзгергенін, қоғамдық сананың дамығанын, мемлекеттік жүйенің трансформацияланғанын, саяси тұлғалардың ауысқанын айтты. Бірақ соған қарамастан, ірі кәсіпкерлер тобы ең консервативті, өзгерістерге баяу бейімделетін топ болып қала беруде. Сонымен қатар, оның айтуынша, бұл– биліктің оларға деген сақтықпен қарауының белгісі. "Барлық кәсіпкерлер мемлекет қолдауын дұрыс түсіне бермейді, кейде оны өздеріне тиесілі нәрсе деп ойлайды. Кейбірі ірі жобаларды қолға алып, кейін үкіметтен көмек сұрайды. Олар ауқымды жобаларды бастап алып, қит етсе Үкіметтен көмек сұрайды. Мен оларға «бизнеспен айналысып жатқан сіздер ме, әлде Үкімет пе?» деп сұрақ қойдым. Кәсіпкерлер ел экономикасы үшін еңбек етуі керек. Қитұрқы саяси ойындармен әуестеніп кеткен кейбір кәсіпкерлерді сынауға тура келді. Бизнесмендер ел экономикасын өркендету үшін жұмыс істеуі керек. Тіпті, кәсіптің жілігін шағып, майын ішкен Илон Масктің өзі саясатқа белсенді араласпау туралы шешім қабылдады", - деді ол. Сонымен қатар Президент қазақстандық кәсіпкерлердің тасқын салдарын жоюға қосқан үлесін оң бағалады. "Отандық бизнес өкілдері тарихымызда бұрын-соңды болмаған алапат тасқын кезінде елдік істен шет қалған жоқ, апат салдарын жоюға қаржылай көмек көрсетті. Бұл – қуанарлық жағдай. Мен қайырымдылықпен айналысып жүрген азаматтарды қолдау үшін арнайы «Мейірім» орденін енгіздім. Елге жанашырлық көрсетіп, әлеуметтік жауапкершілік танытқан кәсіпкерлер биылдан бастап осы жоғары наградаға ие болады. Осылайша, олардың қоғам алдындағы абырой-беделі мен мәртебесі айқындалады, - деп түйіндеді Қасым-Жомарт Тоқаев. Айта кетейік, «Turkistan» газеті Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бас редактор Бауыржан Бабажанұлына берген кең көлемді сұхбатын жариялады. Президент елдің ішкі және сыртқы саясатына, әлеуметтік-экономикалық дамуына және өзге де өзекті тақырыптарға қатысты сұрақтарға жауап берді.

Қоғам арасында жақында Назарбаев пен Путиннің кездесу талқыға түсті. Президен "Түркістан" басылымына берген сұхбатында оған да тоқталып өтті. «Тұрақты түрде өтетін кездесулер бейресми сипатта болады. Бұл жайтты ресейлік президент өзі де атап өтті. Санкт-Петербургтегі соңғы кездесуде Владимир Путин мен Нұрсұлтан Назарбаевтың өз өтініші бойынша қабылданатынын айтты. Сенбі күні, жұмыс жүктемесі өте көп болуына қарамастан, Путин Қазақстанның тұңғыш президентімен әңгімелесуге уақыт таба білді. Путин оны еуразиялық интеграцияның негізін қалаған тәжірибелі саясаткер ретінде бағалайды, оның құрамында Ресей басым рөл атқарады. Бұл кездесу Владимир Путиннің жоғары адами қасиеттерін көрсетеді», - деді Тоқаев. Айта кетейік, «Turkistan» газеті Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бас редактор Бауыржан Бабажанұлына берген кең көлемді сұхбатын жариялады. Президент елдің ішкі және сыртқы саясатына, әлеуметтік-экономикалық дамуына және өзге де өзекті тақырыптарға қатысты сұрақтарға жауап берді.

Ел президенті Тоқаев "Түркістан" газетіне берген сұхбатында энергетикалық және коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту бойынша қабылданып жатқан шаралар ел Тәуелсіздігін алғаннан бергі ең ауқымды реформалардың бірі екенін атап өтті. Президенттің айтуынша, бүгінгі таңда бұл жобалардың қаржылық-экономикалық негіздемесі жасалып жатыр. Сонымен қатар, қауіпті «қызыл» аймақта тұрған жылу электр станцияларының саны 19-дан 10-ға дейін азайған. Бұл – қабылданған шаралардың алғашқы нәтижелері көрініс бере бастағанының белгісі. «Алайда тозығы жеткен инфрақұрылымды қалпына келтіру жеткіліксіз. Жұмыс тәсілін де түбегейлі өзгерту керек. Бұл салаға инвестиция тарту үшін нарықтық тетіктер қалыптастыру маңызды», – деді Тоқаев. Президент энергетика мен коммуналдық шаруашылықтың кез келген мемлекеттің тіршілігі үшін негіз екенін, ал бұл негіз шайқалса, бүкіл жүйе күйрейтінін ескертті және бұрынғы үкіметтердің бұл саладағы нақты жұмыстарға кірісуге асықпағанын сынға алды. Тамыры тереңге кеткен экономи­ка­лық мәселелерге ондаған жылдар бойы назар аударылған жоқ. Қалалар мен ауыл­дардағы инфрақұрылым тозды, энер­гетика нысандары мен коммунал­дық желілер әбден ескірді. Қордаланған түйткілдер күрмеуі қиын күрделі мәселеге ұласты. Бұл сала жыр­тық-тесігін жанталаса жамап-жас­қап, бюджет қаржысын үздіксіз құюға тура келетін «коммуналдық аждаһаға» айналды. Бұған жұрттың еті үйреніп, аза­маттар шарасыз күйге түсті.Соған қарамастан, біздің үкімет­тері­міз «авгийдің атқорасын» тазалауға асық­қан жоқ. Себебі, мұндай күрделі жұ­мыс ешкімге жақсы атақ әкелмес еді. Ең дамыған отыз мемлекеттің қатарына қосылу сияқты «керемет» бағдарламалар әзір­леп, оның «табысты» орындалғаны ту­ралы баяндау әлдеқайда жеңіл бола­тын. Шындықты жасырып, бір сәттік ал­дамшы жетістіктерге ұмтылу ақы­рын­да мемлекетіміз үшін тым қымбатқа түс­ті. Шынымды айтайын, жеке абы­ройым­ды ойласам, мен де бұл жұмысты ке­лесі басшылыққа ысыра салар едім. Бір­ақ, халықтың көзі үйренген тап­таурын түсініктерге қайшы келсе де, мен үшін қағаз жүзінде емес, іс жүзінде нақ­ты нәтижеге қол жеткізу бәрінен де маңыз­ды. Айта кетейік Қасым-Жомарт Тоқаевтың«Turkistan»газетінің бас редакторы Бауыржан Бабажанұлына кең көлемді сұхбат берді. Сұхбат барысында Мемлекет басшысы елдің ішкі және сыртқы саясатына, әлеуметтік-экономикалық дамуына және өзге де маңызды мәселелерге қатысты ашық пікір білдірді.