Д.Еспаева, Қ.Иса, С.Ерубаев, О.Нұралдинов

**Президент жариялаған рақымшылық аясында "Ақ жол" демпартиясы кәсіпкерлерге қарсы істерді қайта қарауды не қысқартуды ұсынды «Ақ жол» фракциясының депутаттық сауалы ҚР Бас Прокуроры Б.Н. Асыловқа Автор - Мәжіліс депутаты Ерлан Барлыбаев** Президент Қ.Тоқаевтың «Әділетті Қазақстанның экономикалық бағдары» (2023 ж.) атты Жолдауында экономикалық қылмыстарды декриминализациялау бойынша жұмыс жүргізу тапсырылған болатын. «Ақ жол» демократиялық партиясы Парламенттегі қызметінде бұл ұстанымды жүйелі түрде қорғап келеді. Біз мемлекетке орны толмас залал келмеген немесе азаматтардың өмірі мен денсаулығына қоғамдық қауіп төнбеген жағдайда кәсіпкерлерге қылмыстық жауапкершілік қолдануға жол берілмеу керек деп санаймыз. Осы тұрғыда «Ақ жол» фракциясы құқықтың жазалаушы емес, превентивті моделіне, яғни, алдын алу шараларына басымдық беретін және бұзушылықтардың орнын толтыру мүмкіндігін қарастыратын жүйеге көшуді қолдайды. Кәсіпкерлік қызметтің ерекшелігі – кейде бизнес, әсіресе, жаңа және технологиялық салаларда, оны реттеу шараларынан да жылдамырақ дамиды. Мұндай жағдайда қылмыстық нормаларды формалды түрде қолдану шаруашылық үдерістерді криминализациялауға әкеліп, инвестицияларды тежеп, бәсекелестіктің дамуын шектейді. Бизнесті де-криминализациялау жұмысында «Ақ жол» фракциясы белгілі бір нәтижелерге қол жеткізді. Мәселен, 10 жылға созылған даулардан кейін Қылмыстық кодекстен «жалған кәсіпкерлік» туралы бап алынып тасталды, бұл баптың салдарынан, бір қате мәмілеге бола тұтас кәсіпорындар жойылып кететін. Одан кейін фракциямыз «жалған шот-фактуралар» деп аталатын тізбектер бойынша бизнесті қорғауды жалғастырды, мұнда да бұзушылықтар үшін жауапкершілік адал контрагенттерге жүктелетін. Сондай-ақ, «Ақ жол» депутаттары салық даулары заңда белгіленген тәртіппен шешілгенге дейін қылмыстық істер қозғауға жол берілмеуі керектігін бірнеше рет көтерді. Жалпы алғанда, біздің фракция кәсіпкерді бас бостандығынан айырмай-ақ, еселенген мөлшерде өтелуі мүмкін экономикалық құқықбұзушылықтарды де-криминализациялау қажет деп санайды. Мұндай жағдайлардың барлығында экономикалық бұзушылықтар бюджет есебінен кәсіпкерді түрмеде ұстау арқылы емес, келтірілген залалды өтеу сияқты экономикалық шаралармен реттелуі тиіс деп есептейміз. Былтыр «Ақ жол» фракциясының бастамасымен Қылмыстық кодекстің 31-бабына өзгерістер енгізіліп, ресми бизнестегі қызметтік міндеттерді бөлуді ұйымдасқан қылмыстық топтың (ҰҚТ) белгісі ретінде қарастыруға тыйым салынды. Шынайы ұйымдасқан қылмыстық топтардың қызметі зорлық-зомбылықпен, бандитизммен, бопсалаумен және басқа да ауыр қылмыстармен байланысты, бұл бизнес қызметінен түбегейлі ерекшеленеді. Кейіннен осыған ұқсас №72-НП қаулысын Конституциялық Сот та қабылдады. Алайда келіп түсіп жатқан ақпарат заңнамаға қарағанда іс жүзінде жағдай баяу өзгеріп жатқанын көрсетеді. Кәсіпкерлер, олардың туыстары мен адвокаттары шаруашылық қызметтің әлі де тергеу және сот органдары тарапынан ҰҚТ-ға қатысу ретінде бағаланатын жағдайлар бар екенін хабарлауда. Сондай-ақ мұндай айыптаулар бойынша бұрын шығарылған үкімдер Қылмыстық кодекстің 5 және 6-баптарына, сондай-ақ Жаңа Конституцияның 5-бабы 5-тармағына қайшы түрде қайта қаралмай отыр. Аталған нормалар заң жеңілдетілген жағдайда бұрынғы жазалар қысқартылуға тиіс екенін тікелей бекітеді. Бұл жағдайға Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының тиісті нормативтік қаулысының созбалаңға түсуі де әсер етуде, алайда Қылмыстық кодекстің өзі тікелей атқарылып, қолданылуы міндетті болып табылады. Осыған байланысты, «Ақ жол» ҚДП депутаттық фракциясы төмендегіні сұрайды: 1) 2025 жылғы қыркүйектен бастап Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 31-бабына енгізілген өзгерістер күшіне енгеннен кейін, ҰҚТ-ға қатысу белгілері бойынша қозғалған кәсіпкерлерге қатысты қылмыстық істердің қаншасы тоқтатылды немесе қайта қаралды? 2) Осыған байланысты, экономикалық құқықбұзушылықтар үшін қылмыстық және әкімшілік жауапкершілікке тартылған қанша кәсіпкерлер мен азаматтардың ісі Президент жариялаған рақымшылық шеңберінде қайта қарауға жатады? Құрметпен, «Ақ жол» фракциясының депутаттары, Е.Барлыбаев, А.Перуашев,

**В ходе объявленной Президентом амнистии Демпартия «Ак жол» предлагает прекратить и пересмотреть дела против предпринимателей Депутатский запрос фракции «Ак жол» Генеральному Прокурору РК Асылову Б.Н. Озвучил депутат Мажилиса Ерлан Барлыбаев** Посланием Президента К.Токаева «Экономический курс Справедливого Казахстана (2023 г.) было поручено провести работу по декриминализации экономических преступлений. Демократическая партия «Ак жол» последовательно отстаивает эту позицию в своей работе в Парламенте. Мы считаем недопустимым применять уголовную ответственность к предпринимателям, при отсутствии невосполнимого ущерба государству или общественной опасности жизни и здоровью граждан. В этом плане, фракция «Ак жол» выступает за переход от карательной - к превентивной модели права - с приоритетом предупредительных мер и возможности возмещения нарушений. Специфика предпринимательской деятельности такова, что порой бизнес развивается быстрее чем его регулирование, особенно в новых и технологичных секторах экономики. В таких условиях формальный подход к применению уголовных норм приводит к криминализации хозяйственных процессов, сдерживает инвестиции и ограничивает развитие конкуренции. В работе по де-криминализации бизнеса фракция «Ак жол» добилась определённых результатов. Так, после 10 лет споров, из Уголовного кодекса была исключена статья о «лжепредпринимательстве», где из-за одной неверной сделки уничтожались целые предприятия. Затем наша фракция продолжила борьбу в защиту бизнеса по цепочкам так называемых «фиктивных счетов-фактур», когда ответственность за нарушения возлагается на добросовестных контр-агентов. Также депутаты «Ак жола» неоднократно поднимали вопросы недопустимости возбуждения уголовных дел по налоговым спорам до их разрешения в установленном законом порядке. В целом, наша фракция считает необходимым декриминализировать экономические нарушения, которые также могут быть погашены в многократном размере, без лишения предпринимателя свободы. Во всех этих случаях считаем, что экономические нарушения нужно возмещать НЕ содержанием предпринимателя в тюрьме за счёт бюджета, а такими же экономическими мерами, через возмещение им нанесённого ущерба. В прошлом году, по инициативе фракции «Ак жол», были внесены изменения в статью 31 Уголовного кодекса, запретившие трактовать распределение должностных обязанностей внутри официального бизнеса как признак ОПГ. Деятельность реальных организованных преступных групп связана с насилием, бандитизмом, вымогательством и иными тяжкими преступлениями, что принципиально отличается от работы бизнеса. Аналогичное постановление за №72-НП принял впоследствии и Конституционный Суд. Однако поступающая информация показывает, что на практике ситуация меняется медленнее, чем законодательство. Предприниматели, их родственники и адвокаты по-прежнему сообщают о случаях, когда хозяйственная деятельность квалифицируется следствием и судами как участие в ОПГ, а ранее вынесенные приговоры по таким обвинениям не пересматриваются, вопреки ст.5 и 6 Уголовного кодекса и п.5 ст.5 Новой Конституции, которые прямо устанавливают, что при смягчении закона, ранее вынесенные наказания должны быть сокращены. Этой ситуации способствует и затягивание соответствующего Нормативного постановления Верховного суда РК, хотя Уголовный кодекс сам по себе имеет прямое действие и обязателен к применению. С учетом изложенного, депутатская фракция ДПК «Ак жол» просит: 1) Сообщить, какое количество уголовных дел в отношении предпринимателей, возбужденных по признакам участия в ОПГ прекращены либо пересмотрены после вступления в силу изменений в статью 31 Уголовного кодекса Республики Казахстан с сентября 2025 г.? 2) В этой связи, просим сообщить, какое количество предпринимателей и граждан, привлечённых к уголовной и административной ответственности за экономические нарушения, подпадают под пересмотр в рамках объявленной Президентом амнистии? С уважением, Депутаты фракции «Ак жол» Е.Барлыбаев, А.Перуашев, Д.Еспаева, К.Иса, С.Ерубаев, О.Нуралдинов

**О развитии дорожной отрасли Депутатский запрос фракции «Ак жол» Министру транспорта РК Сауранбаеву Н. Е. Озвучил депутат Мажилиса Серик Ерубаев** «Ак жол», как партия, защищающая интересы отечественного бизнеса, в особенности производственного сектора, выражает озабоченность практикой широкого фактического использования аналогов иностранных материалов, несмотря на наличие отечественных научных разработок и производства в дорожной отрасли страны. Открытые данные, а также, оценки отраслевых экспертов, выявили наличие системных факторов, ограничивающих внедрение казахстанских научно-технических решений в проектах строительства, реконструкции и ремонта автомобильных дорог. В частности, при реализации дорожных проектов в основном используются дорожно-химические материалы производства США, Германии, Франции, Китая, России. Сложившаяся практика приводит к значительному оттоку бюджетных средств за рубеж и косвенному финансированию зарубежной науки и промышленности. Это противоречит политике развития национальной экономики и технологического суверенитета. Необходимо отметить, что в этой сфере страны сформирован собственный Научно-производственный потенциал. А именно, успешно ведутся разработки в области дорожного строительства, материаловедения и транспортной инфраструктуры в отраслевом КаздорНИИ, а также в научно-инженерных центрах Национального исследовательского технического университета им. К. Сатпаева и Евразийского национального университета им. Л. Гумилева. Наряду с научными центрами в стране работают отечественные компании-предприятия «GEODOR», «НТС-Казахстан», «NewRoadTech», «ARGP», «Казреагент», которые производят реагенты, адаптированные к климатическим условиям и сырьевой базе Казахстана. Вопрос не только в отдельных субъектах, но и в том, что мы поднимаем необходимость поддержки отечественной дорожной науки и техники в целом. Очевидно, что такая преференция положительно способствует развитию производства, внедрению инноваций и выработке экономически эффективных решений. Однако, по мнению экспертов и участников рынка, со стороны заказчиков все чаще встречается негативная тенденция, заставляющая подрядчиков использовать импортные материалы. Это находит свое отражение в принятии нужных им решений, при разработке технических характеристик, установлении избыточных требований или наложении иных ограничений. Такие подходы, несмотря на наличие сопоставимой альтернативы, создают риск недобросовестной конкуренции, тем самым могут привести к вытеснению отечественных разработок с внутреннего рынка. В результате снижается развитие национальной науки и промышленности, а бюджетные средства идут в основном на поддержку иностранных производителей. В этом контексте необходимо отметить, что Президент К.К.Токаев подчеркнул необходимость развития отечественного производства, внедрения результатов научных исследований в экономику и снижения импортозависимости. В связи с этим фракция «Ак жол» просит: 1. Предоставить подробную информацию о доле применения отечественных материалов, в том числе: полимерных преобразователей, стабилизаторов, адгезионных смесей, геотекстиля, осветительных приборов, при реализации проектов в дорожной отрасли за последние три года; 2. Изложить критерии и процедуры отбора материалов и технологий, применяемых в дорожном строительстве, а также меры, направленные на поддержку отечественных разработок и их приоритетное использование; 3. Просит дать правовую оценку фактам принуждения подрядных организаций к применению конкретных (в том числе импортных) материалов, известным из открытых источников. С уважением, депутаты фракции «Ак жол» С.Ерубаев, А.Перуашев, Д.Еспаева, Е.Барлыбаев, К.Иса, О.Нуралдинов

**Жол саласын дамыту бойынша «Ақ жол» фракциясының депутаттық сауалы ҚР Көлік министрі Н.Е. Сауранбаевқа Автор - Мәжіліс депутаты Серік Ерубаев** «Ақ жол», отандық бизнестің, әсіресе өндірістік сектордың мүдделерін қорғайтын партия ретінде, еліміздегі жол саласында отандық ғылыми әзірлемелер мен өндіріс бола тұра, іс жүзінде материалдардың шетелдік аналогтарын кеңінен пайдалану практикасына алаңдаушылығық білдіреді. Ашық деректерде, сондай-ақ салалық сарапшылардың бағамынша, автомобиль жолдарын салу, реконструкциялау және жөндеу жобаларында қазақстандық ғылыми-техникалық шешімдерді енгізуді шектейтін жүйелік факторлар бар екендігін айқындап отыр. Атап айтсақ, жол жобаларын жүзеге асыру кезінде, көбіне АҚШ, Германия, Франция, Қытай, Ресей өндірісінің жол-химия материалдары қолданылуда. Қалыптасқан тәжірибе, қомақты бюджет қаражатының шетелге кетуіне және шетелдік ғылым мен өнеркәсіпті жанама түрде қаржыландыруға алып келеді. Бұл, ұлттық экономика мен технологиялық егемендікті дамыту саясатына қайшы келіп отыр. Еліміздің осы саласында өзіндік ғылыми-өндірістік потенциал қалыптасқан. Атап айтсақ, салалық КаздорНИИ, сондай-ақ Қ.Сәтбаев атындағы Ұлттық техникалық зерттеу университеті мен Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің ғылыми-инженерлік орталықтарында: Жол құрылысы, материалтану және көлік инфрақұрылымы саласында әзірлемелер сәтті жүргізілуде. Ғылыми орталықтармен қатар, елімізде Қазақстанның климаттық жағдайлары мен шикізат базасына бейімделген реагенттер жасайтын отандық компаниялар «GEODOR», «НТС-Қазақстан», «NewRoadTech», «ARGP», «Қазреагент» кәсіпорындары жұмыс істейді. Мәселе, тек жеке субъектілер туралы ғана емес, біз жалпы отандық жол ғылымы мен инженерия саласын қолдау қажеттілігін көтеріп отырмыз. Мұндай преференция өндірісті дамытуға, инновация енгізуге және экономикалық тиімді шешімдер шығаруға оң ықпал ететіні анық. Алайда, сарапшылар мен нарық қатысушыларының айтуынша, тапсырыс берушілер тарапынан, мердігерлерді импорттық материалдарды қолдануға мәжбүрлейтін жағымсыз үрдіс көп кездеседі. Бұл, өздеріне керекті шешімдерді қабылдау үшін, техникалық сипаттамаларды әзірлеу кезінде, артық талаптарды белгілеу немесе өзге шектеулер қою арқылы көрініс тауып отыр. Мұндай тәсілдер жосықсыз бәсекелестік тәуекелдерін тудырады және салыстырмалы баламалар бола тұра, отандық әзірлемелерді ішкі нарықтан ығыстыруға әкелуі мүмкін. Нәтижесінде, ұлттық ғылым мен өнеркәсіптің дамуы төмендейді, ал бюджет қаражаты негізінен шетелдік өндірушілерді қолдауға кетеді. Бұл тұрғыда, Мемлекет басшысы Қ.К.Тоқаев, отандық өндірісті дамыту, экономикаға ғылыми зерттеулердің нәтижелерін енгізу және импортқа тәуелділікті төмендету қажеттігін басып айтқан болатын. Осыған байланысты, «Ақ жол» фракциясы: 1. Соңғы үш жылда жол саласындағы жобаларды жүзеге асыру кезінде, отандық материалдарды, оның ішінде: полимерлі түрлендіруші, тұрақтандырушы, адгезиялық қоспаларды, геотекстильді, жарықтандыру аспаптарын қолдану үлесі туралы толық ақпарат беруді; 2. Жол құрылысында қолданылатын материалдар мен технологияларды іріктеудің критерийлері мен рәсімдерін, сондай-ақ отандық әзірлемелерді қолдауға және оларды басымдықпен пайдалануға бағытталған шаралар жөнінде баяндауды; 3. Ашық деректерде жарияланған, мердігер ұйымдарға нақты (оның ішінде импорттық) материалдарды қолдануға мәжбүрлеу фактілеріне құқықтық баға беруді сұрайды. Құрметпен, «Ақ жол» фракциясының депутаттары С.Ерубаев А.Перуашев, Д.Еспаева, Е.Барлыбаев, Қ.Иса, О.Нұралдинов

**"Ақ жол" фракциясының "Рейтингтік қызмет туралы" заң жобасы бойынша (бірінші оқылым) ұстанымы Мәлімдеме тезистері** Елімізде рейтингтік агенттік құру — сөзсіз, позитивті бастама. Қор нарығын дамыту қажеттігін, әлеуетті эмитенттер мен инвесторларды бағалы қағаздар айналымына тартудың өзектілігін, сондай-ақ, бизнестің ашықтығын қамтамасыз ету тұрғысынан бұл бастаманы қолдауға болады. Сонымен қатар, рейтингтік бағалаулар тәуелсіздігі толыққанды қамтамасыз етілген жағдайда ғана әлеуетті инвесторлар мен нарық қатысушылар тарапынан оларға сенім болатынын ескеру қажет. Бұл туралы бүгін әзірлеушілер де көп айтты. Алайда ұсынылған заң жобасында Ұлттық банкті рейтингтік агенттік құрылтайшыларының бірі қылу қарастырылған. Бұл — реттеуші органның өзі реттейтін субъектінің қатарында болуы арқылы алдын ала мүдделер қақтығысын қалыптастырады. «Ақ жол» партиясы мұндай тәсілге түбегейлі қарсы, өйткені реттеушінің нарық қатысушыларына рейтингтік бағалау жүргізу үдерісіне қатысуы аталмыш рейтингтерге деген сенімді әу бастан әлсіретеді және нарықтық экономиканың негізгі қағидаттарына қайшы. Заң жобасын талқылау барысында біз басқа ұсыныс енгіздік. Иә, бастапқы кезеңде елдің рейтингтік агенттігін қалыптастыруда Ұлттық банктің қатысуына келісуге болатын шығар. Алайда, нақты талап ретінде 3–5 жыл өткеннен кейін Ұлттық банктің аталған агенттіктің құрылтайшылар құрамынан міндетті түрде шығуы бекітілуі тиіс - мұндай тетік, мысалы, Ұлттық кәсіпкерлер палатасын құру кезінде жүзеге асырылған. Талқылау барысында «Ақ жол» фракциясының ұстанымына әзірлеушілер бес жылдан кейін Ұлттық банк құрылтайшылар қатарынан шығуға міндетті емес, тек шығуы мүмкін деген өзге редакцияны ұсынды. Алайда бұл біз көтерген мәселелерді шешпейді, өйткені «мүмкін» мен «міндетті» ұғымдарының арасында принциптік айырмашылық бар. Бұл жөнінде «уәде беру — міндетті түрде үйлену емес» деген сөз бар. Ал, нақты экономика уәделерге емес, нақты фактілерге сүйенеді. Сондықтан, «Ақ жол» фракциясы белгілі бір уақыттан кейін Ұлттық банктің рейтингтік агенттік құрылтайшылары қатарынан шығуын табанды түрде талап етеді. Бұл тәсіл Президенттің «Экономиканы ырықтандыру туралы» Жарлығынан туындайды. Мемлекет басшысының өзі бұл талапты қатаң сақтау қажеттігін бірнеше рет атап өткен болатын. Аталған талап орындалмаған жағдайда, рейтингтік агенттік квазимемлекеттік құрылымға айналады. Ал мұндай құрылымдар, керісінше, мемлекеттің экономикаға қатысуын қысқарту және «Yellow Pages» қағидатына сәйкес азайтылуы тиіс. Талқылау барысында әзірлеушілер халықаралық агенттігіне сілтеме жасап, оның да құрылтайшылар құрамына кіруді жоспарлап отырғанын және Ұлттық банктің міндетті қатысуын шарт ретінде қойып отырғанын алға тартты. Осыған байланысты, Мемлекет басшысының 10 ақпандағы Үкімет отырысында айтқан сөзін еске салуға мәжбүрміз: «Үкімет пен Ұлттық банктің жүйелі, үйлесімді әрі жоғары кәсіби жұмысының маңыздылығын тағы да ерекше атап өтемін. ХВҚ ұсыныстарын құр қайталап, терминдерін қолдану қиын емес, ал нақты мәселелерді өз бетінше шешуге талпыныс жасау — мүлде басқа деңгейдегі жұмыс» деп атап өткен еді Президент. Осылайша, Қасым-Жомарт Кемелұлы халықаралық серіктестердің ұсыныстарына құрметпен қараған күнде де, шешім қабылдау мен жауапкершілік барлық жағдайда уәкілетті органдардың өздеріне жүктелетініне баса назар аударады. Ал егер мұндай ұсыныстар нарықтық экономика мен әділ бәсекенің негізгі қағидаттарына қайшы келсе, біз мұндай олармен келісуді дұрыс деп санамаймыз. Әзірлеушілер Ұлттық банктің қатысуы қажеттігін бұл агенттікті «басқа ешкім қаржыландырғысы келмейді» деген уәжбен ақтап отыр. Ұлттық банктің артық бюджет қаражаты пайда болды ма? Сол 10 млрд теңгенің қайда әлдеқайда қажет болатынын біз көрсетіп бере аламыз. Егер бес жылдан кейін де рейтингтік агенттікті нарық қатысушылары, тіпті кепілдендірілген төлемдерге қарамастан, қаржыландырғысы келмесе, онда нарыққа оның шын мәнінде қажеті жоқ деген сөз. Дегенмен мен жеке өзім олай ойламаймын. Оны уақыт көрсете жатар. Бәлкім, ол уақытқа қарай бұл функцияларды цифровизация мен жасанды интеллект өзіне жүктеп алар.

Көріп отырғандарыңыздай, Бэбұл жай бір ұсақ-түйек пікірталас емес, жүйелі мәселе. Президент ұлттық экономиканы мемлекеттік монополиядан шынайы нарықтық принциптерге бұруға бар күш-жігерін салып отырған кезде, мемлекеттік органдар көрпенің бір шетін өздеріне тартып әлек. Осыған байланысты, әзірше талқылауымыз тығырыққа тірелгендіктен, «Ақ жол» фракциясы аталған заң жобасын қолдаудан бас тартады. Әзірлеушілерге екінші оқылымға дейін Ұлттық банктің аталған агенттік құрылтайшылары құрамынан міндетті түрде шығуы туралы талабымызбен келісуді тағы да ұсынамыз. Назарларыңызға рақмет.

Как видите, это не мелкая дискуссия а системный вопрос. Президент всеми силами стремитсяразвернуть национальную экономику от государственной монополии к действительно рыночным принципам, но госорганы продолжают тянуть одеяло на себя. В этой связи, поскольку наша дискуссия на данный момент зашла в тупик, фракция «Ак жол» отказывается поддержать данный законопроект. Ещё раз предлагаем разработчикам, до второго чтения согласиться с нашим требованием об обязательном выходе Нацбанка из состава учредителей данного агентства. Благодарю за внимание.

**Позиция фракции «Ак жол» по законопроекту «О рейтинговой деятельности» (первое чтение) Тезисы к выступлению** ** ** Создание странового рейтингового агентства — безусловно, позитивное начинание. Его можно было бы поддержать с учётом необходимости развития фондового рынка и вовлечения потенциальных эмитентов и инвесторов в оборот ценных бумаг, в целом с точки зрения обеспечения прозрачности бизнеса. В то же время необходимо иметь в виду, что рейтинговые оценки будут иметь надлежащую степень доверия со стороны потенциальных инвесторов и участников рынка только в том случае, если эти оценки будут **независимыми**. Об этом сегодня много говорили и разработчики, но при этом в предложенном законопроекте одним из учредителей рейтингового агентства предлагается сделать Национальный банк. Тем самым заранее закладывается **конфликт интересов**, когда сам регулятор одновременно становится субъектом, деятельность которого он регулирует. Фракция «Ак жол» **категорически возражает против такого подхода**, поскольку вовлечение регулятора в рейтинговую оценку участников рынка заведомо подрывает доверие к такому рейтингу и противоречит базовым принципам рыночной экономики. Да, на начальном этапе организации странового рейтингового агентства, наверное, можно согласиться с тем, чтобы Национальный банк участвовал в его становлении. Но в таком случае, нужно прямо закрепить норму, что после определенного периода — 3–5 лет — Нацбанк **обязан** выйти из числа учредителей данного рейтингового агентства.Такой механизм, в частности, был реализован при создании НПП. В ходе дискуссии, на позицию фракции «Ак жол» разработчики предложили другую редакцию - о том, что через пять лет Нацбанк не обязан, а **может**выйти из учредителей. Однако это не снимает поставленные нами проблемы, поскольку между словами «может» и «обязан» лежит принципиальная разница.Есть хорошее выражение на эту тему – «обещать – не значит жениться». Но **реальная** экономика опирается не на обещания, а на **реальные** факты. Поэтому фракция «Ак жол» настаивает на выходе Нацбанка из числа учредителей рейтингового агентства через определённый период. Этот подход продиктован также и Указом Президента «О либерализации экономики», на необходимость неукоснительного соблюдения которого уже неоднократно обращал внимание и сам Глава государства. Без выполнения этого требования, рейтинговое агентство превращается в ещё один квазигосударственный субъект, которые, наоборот, должны сокращаться в рамках политики по снижению участия государства в экономике, согласно принципам «YellowPages» (т.н. «жёлтых страниц»). В ходе дискуссии по этому вопросу разработчики, ссылаются на международное агентство которое также планирует войти в число учредителей данного агентства и якобы ставит условием обязательноеучастие Национального банка. В этой связи, мы вынуждены напомнить слова Главы государства, на заседании Правительства 10 февраля, цитирую: «Еще раз подчеркну важность системной, слаженной, высокопрофессиональной работы Правительства и Национального банка. Строго следовать рекомендациям МВФ и жонглировать его терминологией – это дело нехитрое, а самим включить мыслительный процесс, чтобы хотя бы попытаться решить многочисленные проблемы, это уже работа другого порядка» - цитата окончена. Таким образом, Касым-Жомарт Кемелевич отмечает, что при всем уважении к рекомендациям зарубежных партнёров, принятие решений и ответственность за них в любом случае возлагается на сами уполномоченные госорганы. И если эти рекомендации противоречат базовым принципам рыночной экономики и честной конкуренции, то мы считаем неправильным с ними соглашаться. Разработчики также аргументируют необходимость участия Нацбанка тем, что «никто больше не хочет финансировать» это агенство. А что, у Нацбанка появились лишние бюджетные деньги? Мы можем подсказать, где эти 10 млрд могут оказаться нужнее. Если рейтинговое агентство и через пять лет никто из участников рынка не захочет финансировать даже несмотря на гарантированные платежи – значит, рынок в нём просто не нуждается, хотя я лично так не думаю. Жизнь покажет.

**Комиссию по спорам хотят **[**создать при комитете по защите инвесторов**](https://kaztag.kz/ru/news/komissiyu-po-sporam-khotyat-sozdat-pri-komitete-po-zashchite-investorov-kazakhstana)** Казахстана**

**‼️По итогам 2025 года Казахстан получил 1,142 млрд долларов от экспорта IT-услуг. Страна стала нетто-экспортером технологий. Зарабатывает на цифровых услугах больше, чем тратит на их импорт. ** Импорт составил 429 млн долларов, то есть экспорт выше более чем в 2,6 раза. __Казахстанские IT-решения используют более чем в 110 странах, включая ОАЭ, Германию, Испанию и Нидерланды.__ Главный вклад в рост дал Astana Hub. Его резиденты обеспечили свыше половины экспорта, это около 633 млн долларов. Казахстан также развивает IT за рубежом: открыты хабы в Пало-Альто, Шанхае и Дубае. Планируется запуск нового технологического хаба в Малайзии, который поможет стартапам выходить на рынок Юго-Восточной Азии. ❗️Дорогие читатели, если вы стали свидетелями каких-то событий, либо вам нужна информационная помощь, то можете отправить информацию, видео и фото сюда 👇 @infoztb или https://wa.me/77779419900 @ztb_qaz

🔖 **NCOC пытается отсрочить выплату 2,3 трлн тенге экологического штрафа** Консорциум NCOC (оператор Кашагана) может затянуть выплату огромного экологического штрафа в 2,3 трлн тенге. Министерство экологии уже готово выставить требование и начать взыскание, но компания рассчитывает выиграть время до решения международного арбитражного трибунала в Вашингтоне. Эксперт нефтегазовой отрасли Нурлан Жумагулов [отметил](https://t.me/NRG_monitor/4755), что NCOC важно оттянуть процесс, чтобы дождаться вердикта арбитража. В противном случае госорганы могут арестовать счета, ограничить выезд руководства и применить другие жесткие меры. Консорциум проиграл апелляцию в Верховном суде. Экологи обвинили NCOC в превышении лимита хранения серы и других нарушениях. 🚀[Подписывайтесь на нас и рекомендуйте нас друзьям](https://t.me/negeaqsha)

**Глава государства Касым-Жомарт Токаев поздравил национальную сборную Казахстана по боксу с успешным выступлением на чемпионате Азии в Улан-Баторе** Президент подчеркнул, что представители нашей страны подтвердили высокий класс отечественной школы бокса, завоевав первое место в общекомандном зачете. В поздравлении отмечается, что особый вклад в общую победу внесли** Оразбек Асылкулов, Сабыржан Аккалыков, Нурбек Оралбай, Айбек Оралбай, Надежда Рябец** и **Дина Исламбекова**, поднявшиеся на высшую ступень пьедестала почета. Глава государства пожелал отечественным боксерам и в будущем достойно защищать цвета национального флага на крупнейших мировых состязаниях.

**Мемлекет басшысы бокстан Қазақстан ұлттық құрамасын Ұлан-Батырда өткен Азия біріншілігінде табысты өнер көрсетуімен құттықтады** Президент спортшыларымыз жалпы командалық есепте бірінші орынды жеңіп алып, отандық бокс мектебінің жоғары деңгейін көрсеткенін атап өтті. Құттықтауда **Оразбек Асылқұлов, Сабыржан Аққалықов, Нұрбек Оралбай, Айбек Оралбай, Надежда Рябец** және **Дина Исламбекова** секілді спортшылардың жеңіс тұғырына көтеріліп, ортақ жетістікке зор үлес қосқанына назар аударылды. Қасым-Жомарт Тоқаев қазақстандық былғары қолғап шеберлерінің әлемдік жарыстарда көк байрағымызды биікте желбірете берулеріне тілектестік білдірді.

**🇰🇿Айбек Оралбай стал трехкратным чемпионом Азии! **В весе свыше 90 килограммов «золото» оспаривали капитан сборной Казахстана Айбек Оралбай и **этнический казах из Китая Данабек Байконыс**. Первый раунд остался за Данабеком, однако во втором отрезке верх взял уже Айбек. **В третьем раунде Оралбай отправил оппонента в стоячий нокдаун. **Победителем после финального гонга был признан Айбек Оралбай, выигравший финал единогласным решением судей.** 🎖️Казахстан опередил Узбекистан и выиграл медальный зачет ЧА-2026 по боксу у мужчин ▪️Мужская сборная Казахстана завоевала на нём восемь медалей** (**четыре «золота»**, одно «серебро» и три «бронзы») и заняла первое место в медальном зачёте. **На втором месте Узбекистан** - три золотых, две серебряных и одна бронзовая награла. Замкнула тройку лидеров Индия - по одному «золоту» и «серебру» и четыре «бронзы». ▪️Напомним, что **в мужских финалах Казахстан был представлен пятью боксёрами. **«Золото» выиграли Оразбек Асылкулов (60 кг), Сабыржан Аккалыков (75 кг), Нурбек Оралбай (85 кг) и Айбек Оралбай (90+ кг). Серебряным призёром стал Торехан Сабырхан (70 кг). ▪️Накануне прошли финалы у женщин, где Казахстан занял второе место в общей медальной таблице с двумя золотыми, одной серебряной и двумя бронзовыми наградами (sports.kz). Видео: **©**boxingkazakhstan **Подпишись на **[**prokzsport**](https://t.me/prokzsport)

**⚡️Выборы в Курултай состоятся в августе ** «Как Глава государства считаю крайне важным заблаговременное оповещение о событиях, имеющих большое значение для нашей страны. Поэтому сразу же после вступления Конституции в силу мною будет подписан Указ о проведении выборов в однопалатный Курултай. Выборы состоятся в августе текущего года. Специально говорю об этом заранее, чтобы партии имели четкий горизонт планирования и необходимый запас времени для надлежащей подготовки к выборной кампании. Таким образом, у партий будет достаточно времени, то есть около пяти месяцев, чтобы провести соответствующую работу с избирателями Выборы в Курултай станут началом процесса масштабной «перестройки» всей политической системы Казахстана. При этом, как мною уже неоднократно отмечалось, крайне важно, чтобы проводимые нами политические и экономические преобразования были тесно увязаны с положительными «ментальными» переменами в обществе». t.me/aqorda_resmi

**⚡️Құрылтай сайлауы тамыз айында өтеді ** «Мемлекет басшысы ретінде еліміз үшін елеулі оқиғалар туралы алдын ала ақпарат беру өте маңызды деп санаймын. Конституция күшіне енген сәттен бастап бір палаталы Құрылтай сайлауын өткізу жөніндегі Жарлыққа қол қоямын. Сайлау биыл тамыз айында өтеді. Мұны әдейі ерте айтып отырмын. Өйткені партиялардың жоспарларын айқындап, сайлау науқанына дайындық жүргізуіне жеткілікті уақыты болуы керек. Осылайша, партиялардың сайлаушылармен тиісті жұмыс жүргізуіне бес айға жуық уақыт беріледі. Құрылтай сайлауы Қазақстанның бүкіл саяси жүйесін жаппай «қайта құруға» жол ашады. Бұл ретте біз жүзеге асырып жатқан саяси және экономикалық реформалар қоғамдық сананың оң сипатта өзгеруіне әсер етуге тиіс. Мен мұның маңызы жөнінде бірнеше рет айттым». t.me/aqorda_resmi

Павлодарлық пабликтер «Қауіпсіз қала» жобасы бойынша тапсырыс беруші болған облыстық цифрлық технологиялар басқармасының бұрынғы басшысы және мердігер ЖШС өкілінің ұсталып, оларға пара алу/беру дерегі бойынша айып тағылғаны туралы хабарлауда (https://t.me/kerekpv/27577). Одан бөлек, аталған жоба аясында орнатылған бейнекамералар «шарт талаптары мен техникалық сипаттамаға сәйкес келмеуіне байланысты» демонтаждалып жатқаны айтылуда (https://t.me/kerekpv/27926). Еске сала кетейін, 2025 жыл бойы Мәжілістегі «Ақ жол» фракциясының депутаттары Үкіметке Павлодардағы осы бағдарламаның негізсіз қымбат бағалануы (8,5 млрд теңге!) және жергілікті мемлекеттік органдардың осы жоба аясында сатып алынған жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етудің техникалық сипаттамасын ашудан бас тартуы жөнінде бірқатар депутаттық сауалдар жолдаған болатын. «Ақ жол» фракциясының депутаттық сауалдары мен олардың төңірегіндегі талқылауларды мына сілтемелер арқылы көре аласыздар: 14 мамыр 2025 ж. (https://t.me/peruash/13218), 16 мамыр 2025 ж. (https://t.me/peruash/13231) 17 қыркүйек 2025 ж. (https://t.me/peruash/13984) 26 қараша 2025 ж.(https://t.me/peruash/14513). Алайда мұндай ІТ-жобалардағы бағаның шектен тыс өсірілуі мен сапаның бақылаусыз қалуы тек осы өңірге ғана тән деп ойлаудың қажеті жоқ. Мәселенің өзектілігі мен кейбір шенеуніктердің немкетті әрекеттерінің белең алғаны соншалық, бұған биылғы 10 ақпанда өткен Үкімет отырысында Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың өзі тікелей назар аударған болатын: «бұрын барлық ведомстволар цифрландырумен бірыңғай бақылаусыз, әрқайсысы өз бетінше айналысты, бұл техникалық мәселелермен қатар, мемлекеттік қаражаттың орынсыз жұмсалуына әкелді». Сол отырыс аясында Мемлекет басшысы барлық мемлекеттік органдардың ІТ-бағдарламаларын бірыңғай цифрлық платформаға көшіруді тапсырды. Бұл олардың негізгі техникалық талаптарға сәйкестігін бақылауға және енгізу мен пайдалануға жұмсалған қаражатты салыстыруға мүмкіндік береді. Сондықтан Президент тапсырмаларын орындау барысында өзге де заңбұзушылықтар анықталып, әшкереленуі әбден мүмкін. Ал Павлодардағы жағдайға келсек, бұл қуанатын жағдай емес. Керісінше, мемлекеттің (яғни, халықтың) миллиардтары мақсатсыз жұмсалғаны өкінішті. Қара басының қамын заңнан жоғары қойған болуы мүмкін адамдар да аяушылық тудырады. «Мүмкін» деп отырғаным — кінәсіздік презумпциясының күшін ешкім жойған жоқ. Соған қарамастан, Парламент тарапынан бірнеше рет айтылған сынға қарамастан, біреулердің бүкіл елдің көз алдында бюджет қаражатын жауапсыз қалатындай талан-таражға салуды жалғастыра беруі таңғалдырады.

Павлодарские паблики сообщают о задержании бывшего руководителя областного управления цифровых технологий, выступавшего заказчиком, и представителя ТОО, выступившего подрядчиком по проекту «Безопасный город», которым якобы инкриминируется получение/дача взятки ([https://t.me/kerekpv/27577](https://t.me/kerekpv/27577)). Кроме того, ведётся демонтаж установленных в рамках того проекта видеокамер, «ввиду их несоответствия условиям договора и технической спецификации» ([https://t.me/kerekpv/27926](https://t.me/kerekpv/27926)). Напомню, что в течение 2025 г. депутаты фракции «Ак жол» в Мажилисе направили серию запросов Правительству по поводу неадекватно завышенных расценок (8,5 млрд тг.!) этой самой программы в Павлодаре и нежелания местных госорганов раскрывать ту самую техническую спецификацию закупленного в рамках неё оборудования и программного обеспечения. Депутатские запросы фракции «Ак жол» и дискуссию вокруг них можно посмотреть здесь: 14 мая 2025 г. ([https://t.me/peruash/13216](https://t.me/peruash/13216)), 16 мая 2025 г. ([https://t.me/peruash/13231](https://t.me/peruash/13231)) 17 сентября 2025 г. ([https://t.me/peruash/13984](https://t.me/peruash/13984)) 26 ноября 2025 г.([https://t.me/peruash/14512](https://t.me/peruash/14512)). Но не нужно думать, будто беспредельное завышение цен и бесконтрольность качества подобных IT-проектов свойственны только этому региону. Острота проблемы и беззастенчивость чиновников обрели такие масштабы, что на них прямо указал Президент К.Токаев на заседании Правительства 10 февраля т.г.: «ранее все ведомства занимались цифровизацией автономно, без единого контроля, что привело, помимо технических проблем, к безрассудному расходованию государственных средств». В рамках того же заседания он поручил перевести все IT-программы госорганов на единую цифровую платформу, что означает контроль их соответствия базовым техническим требованиям и возможность сопоставления затраченных средств на внедрение и эксплуатацию. Поэтому не исключено, что по мере исполнения данных поручений Президента, будут выявляться и всплывать и другие подобные злоупотребления. В отношение же павлодарского случая скажу, что радоваться совершенно нечему. Напротив: жаль государственных (читай: народных) миллиардов, судя по всему, потраченных не на те цели. Жаль людей, возможно поставивших наживу выше закона. Пишу: возможно, потому что презумпцию невиновности никто не отменял. И всё-таки удивляюсь чувству безнаказанности, когда несмотря на неоднократные возмущения из Парламента, у кого-то хватает ума на виду у всей страны продолжать «пилить» бюджетные миллиарды.

Принял сегодня участие в работе Форума по защите инвестиций в Генеральной прокуратуре. Как известно, решением Президента К.Токаева, в структуре Генпрокуратуры создан Комитет по защите инвестиций, а функции инвестиционного омбудсмена возложены на Генерального прокурора Берика Асылова. Прозвучали доклады и выступления от Правительства (Первый Вице-Премьер Роман Скляр), Парламента (Вице-Спикер, член фракции «Ак жол» Дания Еспаева), НПП (Канат Шарлапаев), Комитета защиты инвестиций (Бауыржан Ералы), представителей отечественного бизнеса и иностранных инвесторов. Судя по всему, Генпрокуратура настроена на серьезную системную работу по поддержке как иностранных, и и своих инвесторов и бизнесменов, что можно только приветствовать. После форума, на личном приёме у Б.Асылова обсудили вопросы декриминализации деятельности предпринимателей и защиты законных прав отечественных производителей в отношениях с крупными недропользователями.